نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۳، شماره ۱۷۱،(۱۳۸۹)

عنوان مقاله: کردارشناسی گرشاسپ در گذاراز اسطوره به حماسه و تاریخ


صفحات: 43-66

DOI: 10.22067/jls.v43i4.10185

چکیده
گرشاسپ از روزگار اوستا تا دوران تدوین متون تاریخی کهن و حماسه های ملّی ایران، مسیری دراز آهنگ را پیموده است. اژدها کشی و دیواوژنی و دیگر کردارهای این پهلوان اساطیر کهن ایرانی، بخش مهمّی از مضامین پهلوانی مندرج در اوستا را تشکیل می دهد، امّا با ورود به قلمرو متون ادب پهلوی، بنا به عللی چون پری کامگی و اهانت به آتش، بخشی از فرّ و فروغ اوستایی خود را از دست داده و در ایران عهد اسلامی نیز در اغلب متون تاریخی و حماسه های ملّی - جز گرشاسپ نامه– رنگ باخته است. در این جستار به توضیح و تبیین کردار شناسی گرشاسپ از اسطوره تا حماسه و تاریخ پرداخته و به این نتیجه رسیده ایم که مهم ترین دلایل این رنگ باختگی و حضور کم رنگ گرشاسپ در حماسه های ملّی و متون تاریخی این است که در گذار از اسطوره به حماسه در شاهنامه و اغلب متون حماسی به سه شخصیّت مستقل (سام، نریمان و گرشاسپ) تبدیل و برخی داستان-های رستم جایگزین اساطیر گرشاسپی شده است. بعلاوه سیمای گناهکارانۀ گرشاسپ (پری کامگی، اهانت به آتش مقدّس و خوارداشت آیین مزدیسنا) در برخی متون پهلوی، جهان پهلوانی دربار ضحّاک در گرشاسپ نامه و برخی متون تاریخی، و تلاش فردوسی برای جاودانه کردن رستم به عنوان جهان پهلوان و نگهداشت نظم و وحدت داستانی شاهنامه، از دلایل مهمّ این رنگ باختگی است.
کلیدواژه‌ها: گرشاسپ، کردارشناسی، اسطوره، حماسه، اوستا، متون تاریخی.



دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 3723

بازدید: 1293

تاریخ دریافت: 1390/08/02 , تاریخ پذیرش: 1396/02/08 , تاریخ انتشار: 1390/08/02

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )