نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۰، شماره ۱۵۸،(۱۳۸۶)

عنوان مقاله: آشیانه سیمرغ از درخت ویسپوبیش تا کوه البرز*


صفحات: 89-100

DOI: 10.22067/jls.v40i3.13162

چکیده
به سبب شباهتهای متعددی که میان درخت و کوه وجود دارد، سیمرغ شاهنامه از درخت ویسپوبیش به کوه البرز نقل مکان می‌کند. سیمرغ، سئن یا مرغو سئن اوستا در شاهنامه نیز حضور خود را با تفاوتهایی حفظ کرده است. اگر سیمرغ اوستا چهره ای آیینی و پذیرفته دارد. شاهنامه چهره ای اهریمنی را نیز در داستان اسفندیار به آن افزوده است آشیانه سیمرغ در اوستا بر درخت ویسپوبیش و در شاهنامه بر فراز کوه البرز است. پژوهشهای مربوط به شاهنامه و شناخت اساطیر ایران، به علل و عوامل تغییر مکان سیمرغ در شاهنامه (و متون تاریخی، فلسفی وعرفانی دوران اسلامی) توجهی نکرده و از آن درگذشته‌اند. مقاله حاضر نشان می‌دهد به سبب تأثیرات آیین مهر، حضور عناصر مهری چون خورشید و آب در داستانهای مربوط به سیمرغ، همسانی سیمرغ و عقاب‌ (یکی از پرنده‌های مهری) و نیز شباهتهای میان کوه البرز و درخت ویسپوبیش، سیمرغ اوستا و متون پهلوی در شاهنامه و سایر متون دوران اسلامی بر فراز کوه البرز آشیان گرفته است. اطلاق سئن به عقاب و سیمرغ، همسانیهای موجود میان این دو پرنده، یکی پنداشتن مهر و خورشید، شباهت آنها با سیمرغ، جاندار انگاری کوه، رشد آن چون درخت، مرکزیت، حضور عنصر هوم و آب در کنار کوه و درخت در اوستا و نشانه‌های موجود و مؤیّد در سایر فرهنگها به خصوص هند، اسباب و علل تغییرمکان آشیانه سیمرغ بوده است.
کلید واژه‌ها: اسطوره، اوستا، شاهنامه، سیمرغ، کوه البرز، درخت ویسپوبیش.



دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 7889

بازدید: 794

تاریخ دریافت: 1391/03/22 , تاریخ پذیرش: 1396/02/07 , تاریخ انتشار: 1387/04/16

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )