نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۶ ، شماره ۱۸۰ (۱۳۹۲)

عنوان مقاله: بررسی تحلیلی نخستین مصراع شاهنامه در مطابقت با باورهای فلسفی باستان و حکمت خسروانی


صفحات: 1-26

DOI: 10.22067/jls.v46i1.24022

چکیده
شاهنامة فردوسی روحی یکتاپرستانه دارد و سطوح دینی، آیینی و اساطیری مؤثر در ژرف‌ساخت روایی آن در طول تاریخ دچار «اسطوره زدایی» شده است، اما با شیوه‌های تحلیلی می‌توان بازمانده‌های بسیاری از باورهای کهن را هم در سطوح نمادین روایات و هم در زبان و تعابیر و تصاویر فردوسی باز جست. یکی از مهم‌ترین بخش‌های شاهنامه که نشانه‌های یک بنیاد‌شناسی الهی را در آن می‌توان یافت، «خردنامة» دیباچة کتاب و معروف‌ترین عبارت آن، یعنی مصراع نخست آن («به نام خداوند جان و خرد») است. در این جستار، با استفاده از رهیافت‌های زبانی و معنایی و به یاری استدلال‌های ریشه‌شناختی و تفسیر فلسفی، این موضوع بررسی شده است که این مصراع- علاوه بر نمایش باورهای کهن حکمت مشایی که «عقل» و «نفس» کلّی را دو مولود آغازین «احد» می‌داند- می‌تواند تفسیری دیگر از هویت فلسفی خدای یگانه در حکمت خسروانی را که «جان‌بخشی» و «خردبخشی» دو شاخصة اصلی معرفت‌شناسی الهی آن را تشکیل داده است، نمادینه کرده باشد.

کلمات کلیدی:   شاهنامة فردوسی; جان/ نفس، خرد/ عقل; اهورامزدا; حکمت خسروانی


دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 3779

بازدید: 899

تاریخ دریافت: 1392/04/31 , تاریخ پذیرش: 1392/04/31 , تاریخ انتشار: 1392/04/31

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )