نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۲، شماره ۱۶۷،(۱۳۸۸)

عنوان مقاله: بررسی ابعاد دینداری حافظ‌‌شیرازی‌ براساس الگوی گلاک‌ و استارک مبنی بر دین‌، پدیده‌ای چندبُعدی


صفحات: 27-52

DOI: 10.22067/jls.v42i4.4221

چکیده
از ابتدای دهۀ۱۹۶۰ تحت‌تأثیر دیدگاه جامعه‌شناسان، به‌ویژه‌ دورکیم، برای اوّلین‌بار، دین به‌عنوان پدیده‌ای چندبُعدی مطرح گردید و واچ‌ برای آن‌ سه بُعد قائل شد: نظری/ باور، عملی/ مناسکی و جمعی/ انجمنی. در سال۱۹۶۵ گلاک‌ و استارک‌ برای همۀ ادیان جهان پنج بُعد قائل شدند: ۱- اعتقادی ۲- مناسکی ۳- تجربی‌ ۴- فکری ۵- پیامدی؛ و بیشتر پژوهشگران این الگو را پذیرفته‌ و آن‌را برای مطالعۀ هر دینی مناسب دانستند. بدون‌ تردید، دینداری از ابعاد مهم شخصیّتی حافظ شیرازی است‌که قابلیّت‌ بررسی با الگوی گلاک و استارک را دارد. در این مقاله‌ با توجّه به غزلیّات حافظ به تحلیل و توصیف‌ ابعاد دینداری او براساس الگوی مذکور پرداخته‌ شد و مطابق نتایج‌ تحقیق، حافظ به توحید، نبوّت و معاد معتقد است. طلب حقیقت‌ از مهم‌ترین ویژگی‌های بُعد مناسکی و دلیل‌ بر عمل‌گرایی او در واجبات‌ شریعت‌ و مقامات طریقت‌ و فضایل معنوی‌ است. تجربه‌های دینی او کیفیّت‌ معرفتی از نوع شهودی و اشراقی داشته و توجّه‌، شناخت‌‌، ایمان‌ و امید از جلوه‌های عمدۀ آن‌ محسوب می‌شوند و توحیداندیشی، خشنودی از قضای‌ الهی، عمل به فرایض، شرکت‌ در مراسم‌ دینی، آراستگی‌ به فضایل‌ معنوی، ایمان استوار، بندگی عاشقانه‌‌، وصول‌ به وحدت‌ و مقام‌ انسان کامل‌ از پیامد‌های مهم دینداری وی به‌شمار می‌آیند.
کلیدواژه‌ ها: تعریف‌ عملیاتی دینداری، گلاک‌ و استارک، حافظ‌شیرازی، بُعد‌ اعتقادی، مناسکی و تجربی.



دریافت نسخه XML

تمام متن: BAGHER.PDF
دانلود : 3676

بازدید: 1751

تاریخ دریافت: 1389/09/13 , تاریخ پذیرش: 1396/03/06 , تاریخ انتشار: 1389/09/13

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )