نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۲، شماره ۱۶۷،(۱۳۸۸)

عنوان مقاله: بررسی بن‏مایۀ داستانیِ «سرکشی و تباهی» در شاهنامۀ فردوسی


صفحات: 105-125

DOI: 10.22067/jls.v42i4.4225

چکیده
در بررسی‏های انجام‏شده، واحد بن‌مایه‌ایِ سرکشی و تباهی طرحی داستانی را تشکیل می‌دهد که با پوشش بر یازده داستان شاهنامه، میزان ۱۸/۳% از داستان‌های شاهنامۀ فردوسی را به خود اختصاص داده است و از این جهت، دهمین پی‌رفت بزرگ شاهنامه به شمار می‌آید. این ساخت داستانی شامل آرامش آغازین، سرکشی پادشاه ، به زوال افتادن او و آرامش پایانی است. مضمون داستانیِ سرکشی و تباهی با پیشینه‌ای بسیار کهن، ریشه در اسطورۀ گناه آغازین داشته، نوعی آیین پادشاهی مقتدرانه در شاهنامه را نیز به نمایش می‌گذارد. آشکارترین جلوۀ تاریخی این نوع پادشاهی، در دورۀ ساسانی دیده‌می‌شود که از فراوانی حضور داستان‌های متأثّر از این ساخت در عصر ساسانی شاهنامه، به خوبی دریافت می‌گردد. به هر تقدیر، کهنگی و گستردگی مضمون اساطیری این ساخت داستانی، از اسطورۀ گناه آغازین، کهن الگویی ساخته که داستان‌های فراوانی را در ادبیّات ملل جهان تحت تأثیر خود قرار داده است.
کلید واژه‌ها: شاهنامه، ساختارگرایی، پی‌رفت، اسطوره، پادشاهی، بن‏مایۀ سرکشی و تباهی



دریافت نسخه XML

تمام متن: JAFARI.PDF
دانلود : 3342

بازدید: 1030

تاریخ دریافت: 1389/09/13 , تاریخ پذیرش: 1396/02/08 , تاریخ انتشار: 1389/09/13

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )