نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴۸، شماره ۱۹۱،(۱۳۹۴)

عنوان مقاله: نمودها و کاربرد متفاوت «آرکائیسم» و «گویش سبزواری» در رمان کلیدر محمود دولت آبادی


صفحات: 1-23

DOI: 10.22067/jls.v48i3.45189

چکیده
در مجموعه آثار دولت آبادی و از جمله رمان کلیدر، همواره دو گزارۀ مهم و متمایز از مقولۀ هنجارگریزی و آشنایی زدایی، یعنی کاربرد گویش سبزواری و گرایش به آرکائیسم (باستان گرایی)، توجّه خواننده را به خود جلب می کند. خواننده در پاسخ به این پرسش که کدام واژه و ساختار صرفی و نحوی متن، برگرفته از متون نظم و نثر کهن و در واقع از مصادیق آرکائیسم است و کدام در زمرۀ گویش (سبزواری) است، بسته به میزان آگاهی و شناخت خود از دو منبع یادشده، تقسیم بندی ای عرضه کرده و انتساب هایی صورت می دهد. در جستار حاضر، برای پاسخ به این پرسش، با بررسی رمان کلیدر و عرضۀ مصادیق هنجارگریزی بر معیار و سنجۀ متون نظم و نثر کهن و لغت نامه های فارسی، و همچنین پرس وجو از گویشوران گویش سبزواری، کوشش شده مرز آشکاری میان مصادیق این دو گرایش و کاربرد مشخص شود؛ حاصل این کار آن است که حجم بالایی از مصادیق هنجارگریزی در کلیدر، مربوط به آرکائیسم و انواع واژگانی، صرفی و نحوی آن است. در این میان، پاره ای از این دسته، در گویش سبزواری نیز کاربرد داشته و درواقع میان دو منبع، مشترک است؛ پاره ای نیز، تنها در متون کهن کاربرد داشته است؛ افزون بر این، دولت آبادی در کلیدر، واژگان و ساخت های صرفی و نحوی ای به کار گرفته است که تنها در گویش سبزواری (و یا دیگر گویش ها به ویژه خراسانی) دیده می شود. و امّا دستۀ دیگری از مصادیق هنجارگریزی را باید برخاسته از ذهن و زبان و حاصل تراوش قلم نویسنده دانست.

کلمات کلیدی:   آرکائیسم; گویش سبزواری; رمان کلیدر; محمود دولت آبادی

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 9

بازدید: 149

تاریخ دریافت: 1393/12/20 , تاریخ پذیرش: 1395/08/09 , تاریخ انتشار: 1395/08/09

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )