##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

مصطفی رادمرد میر جلال الدین کزازی محمدعلی داودآبادی فراهانی

چکیده

شاهنامۀ فردوسی آمیزه ای از اسطوره، حماسه، تاریخ و فرهنگ است. این اثر همواره در میان اقوام ایرانی و خصوصاً قوم کرد، جایگاهی ویژه داشته است، شناخت بن مایه های فرهنگی آثار حماسی کردها به دلیل ویژگی های نزدیک فرهنگی و زبانی با شاهنامۀ فردوسی حایز اهمیت است و بدون تردید می تواند چراغی باشد برای پی بردن به باورهایی که در آبشخورهای فرهنگی و جامعه شناختی ریشه دارد. رجز و مفاخره از مهم-ترین مضامین جدایی ناپذیر حماسه است و از آنجا که تأثیر زبان و فرهنگ در بازگردانی-های احتمالی نمود می یابد، تلاش شده است تا در داستان های مشترک شاهنامۀ منسوب به الماس خان کندوله ای و شاهنامۀ فردوسی یعنی «رستم و سهراب»، «سیاوش»، «بیژن و منیژه»، «رستم و اسفندیار» و «رستم و شغاد»، نمونه های با محتوای رجز و مفاخره با هدف پی بردن به وجوه اشتراک و افتراق استخراج گردد و آن گاه علاوه بر مشخّص کردن بسامد موضوع، میزان تأثیرپذیری الماس خان کندوله ای در بازگردانی داستان ها از شاهنامۀ فردوسی از نظر زبانی و فرهنگی واکاوی گردد.

جزئیات مقاله

مراجع
اکبری مفاخر، آرش. (1393). «رزمنامۀ کنیزک». پژوهشنامۀ ادب حماسی. سال دهم. شمارۀ هجدهم. صص: 145-172.
امیری خراسانی، احمد. (1383). مفاخره در شعر فارسی. کرمان: دار الهدی.
امین، سید حسن. (1388). «خودستایی و مفاخره در شعر حافظ». حافظ. شمارۀ 64. آذر. صص: 35-36.
انوری، حسن. (1383). فرهنگ کنایات سخن. جلد اوّل. تهران: سخن.
بلو، جویس. (1383). «گورانی و زازا». راهنمای زبان¬های ایرانی. ج 2. ویراستار: رودریگر اسمیت. ترجمۀ حسن رضایی باغ بیدی و همکاران. تهران: ققنوس.
تجلیل، جلیل. (1363). «جهات مفاخره در شعر حافظ». مجلۀ دانشگاه انقلاب. شمارۀ 35. اردیبهشت. ص: 13
دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت¬نامه. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.
رضایی، مهدی. (1393). «بررسی و تحلیل مفاخره¬های صوفیانه». پژوهش¬های ادب عرفانی. شمارۀ 27. پاییز و زمستان. صص 71-98.
سرامی، قدمعلی. (1368). از رنگ گل تا رنج خار. تهران: علمی و فرهنگی.
شرفکندی، عبدالرحمن. (1392). فرهنگ کردی- فارسی. چاپ نهم. تهران: سروش.
شریفی، احمد. (1374). «شاهنامۀ کردی». نمیرم از این پس که من زنده¬ام (مجموعه مقالات کنگرۀ بزرگداشت فردوسی- (دی¬ماه 1369ش)). به کوشش غلامرضا ستوده. تهران: دانشگاه تهران. صص:239-260.
صفا، ذبیح¬الله. (1369). حماسه¬سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر. چاپ پنجم.
صفی¬زاده، صدیق بوره¬که¬یی. (1378). تاریخ کرد و کردستان. تهران. آتیه.
فردوسی، ابوالقاسم. (1394). شاهنامه. پیرایش جلال خالقی مطلق. جلد اوّل از بخش یکم (از آغاز تا پایان داستان فرود سیاوش). تهران: سخن. چاپ اوّل.
فردوسی، ابوالقاسم. (1394). شاهنامه. پیرایش جلال خالقی مطلق. جلد دوم از بخش یکم (از کاموس کشانی تا پایان پادشاهی کیخسرو). تهران: سخن. چاپ اوّل.
فردوسی، ابوالقاسم. (1394). شاهنامه. پیرایش جلال خالقی مطلق. جلد اول از بخش دوم (از پادشاهی لهراسپ تا پایان پادشاهی بهرام گور). تهران: سخن. چاپ اوّل.
فلّاح، غلامعلی. (1385). «رجزخوانی در شاهنامه». مجلۀ زبان و ادبیات فارسی. پاییز و زمستان. شمارۀ 54 و 55، صص:107-130.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1372). رویا، حماسه، اسطوره. تهران: مرکز.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1384). آب و آیینه؛ جستارهایی در ادب و فرهنگ. تهران: آیدین. چاپ اوّل.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1384). نامۀ باستان. جلد ششم. تهران: سمت. چاپ اوّل.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1390). نامۀ باستان. جلد پنجم. تهران: سمت. چاپ سوم.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1391). نامۀ باستان. جلد سوم. تهران: سمت. چاپ هفتم.
کزازی، میرجلال¬الدین. (1393- ب). نامۀ باستان. جلد دوم. تهران: سمت. چاپ هشتم.
کندوله¬ای، الماس¬خان. (1389). شاهنامۀ کردی. «جمع¬آوری و بازنویسی محمدرشید امینی». سلیمانیه - اقلیم کردستان.
گورانی، مصطفی ¬بن ¬محمود. (1383). شاهنامۀ کردی. پیشگفتار، تصحیح، توضیح و واژه¬نامۀ ایرج بهرامی. تهران: هیرمند.
مرادی، کتایون؛ صلواتی، محمود. (1391). «کارکرد رجز و رجزخوانی در شاهنامه و گرشاسب¬نامه». عرفانیات در ادب فارسی. سال چهارم. شمارۀ 13. زمستان. صص: 31-46.
معین، محمّد. (1375). فرهنگ معین. تهران: امیرکبیر. چاپ دهم.
Mackenzie, D. N. (1966). The Dialect of Awroman (Hawraman-I Luhon). Kobenhavn.
ارجاع به مقاله
رادمردم., کزازیم. ج. ا., & داودآبادی فراهانیم. (2017). تحلیلی بر رجزخوانی در شاهنامۀ فردوسی و شاهنامۀ کردی الماس خان کندوله ای. جستارهای نوین ادبی, 49(3), 73-101. https://doi.org/10.22067/jls.v49i3.56673
نوع مقاله
جستارهای نوین ادبی