##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

معراج کاظمی ناصر ملکی بهمن فلاح

چکیده

آنچه امروز به مثابۀ مکتب نقد روانکاوی در حوزۀ ادبیات مطرح است ریشه در تحقیقات و کاوش‌های فروید در زمینۀ ناخودآگاه انسان دارد. دستاورد او در زمینۀ شناخت و نحوۀ کارکرد ذهن، الگوهای جدیدی در زمینۀ تجزیه و تحلیل آثار ادبی معرفی کرد. الگوی ساختاری از برجسته‌ترین نظریات او در تبیین ماهیت ذهن و نحوۀ کارکرد آن است. بر اساس این الگو، ذهن به سه بخش «نهاد»، «من» و «فرامن» تقسیم‌بندی شده است که هر بخش کارکرد به ‌خصوصی دارد. تحقیق حاضر، که جزو پژوهش‌های کتابخانه‌ای و کیفی به شمار می‌آید، خوانشی روان‌کاوانه از داستان «گرگ» اثر هوشنگ گلشیری است که به صورت مشخص با استفاده از الگوی ساختاری فروید و انطباق آن با سه شخصیت محوری داستان یعنی گرگ، اختر و دکتر، کنش‌های این شخصیت‌ها را تحلیل کرده و جنبه‌های جدیدی از این داستان را نمایان سازد. تحلیل این داستان با رویکرد روان‌کاوانۀ فروید، سفری به جهان ذهن گلشیری در مقام مؤلف اثر است. رخدادهای عجیب و بی‌پاسخی که در پیرنگ داستان از رهگذر تقابل و تعامل اختر با گرگ و دکتر پدید می‌آید، جان‌مایۀ اثر گلشیری است که پرسش‌هایی را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند و در این پژوهش رمزگشایی می‌شود.

جزئیات مقاله

مراجع
اظهری، محبوبه. (1388). نقد روانکاوانۀ آثار عباس معروفی. پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهراء.
ایگلتون، تری. (1368). پیش‌درآمدی بر نظریۀ ادبی. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: مرکز.
بارانی، محمد؛ جعفری قورتانی، زهره. (1391). «شخصیت‌پردازی در داستان کوتاه گرگ از هوشنگ گلشیری». پژوهش‌های ادبی و بلاغی. دورۀ 1. شمارۀ 1. صص 20-11.
براهنی، رضا. (1379). «مرگ گلشیری مرگ هر کسی نیست». ماهنامۀ بایا. فروردین و اردیبهشت و خرداد. شمارۀ 10 و 11 و 12. صص 41-41.
جعفری، زهره. (1391). بررسی عناصر داستانی در پنج داستان کوتاه هوشنگ گلشیری. پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ ادبیات دانشگاه سیستان و بلوچستان.
روزبه، محمدرضا؛ دانیاری، کیانوش. (1391). «تحلیل روان‌شناسانه از داستان سیاوش بر مبنای ساختار ذهن فروید». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی. دورۀ 10. شمارۀ 34. صص 129-107.
زارع، محبوبه. (1390).‌ مکتب‌های روان‌شناسی و ادب داستانی (بررسی آثاری چند از گلشیری از دیدگاه روان‌شناسی). پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم سبزوار.
شایگان‌فر، حمیدرضا. (1384). ‌نقد ادبی. تهران: دستان.
شمیسا، سیروس. (1378). نقد ادبی. تهران: فردوس.
صادقی، گلشن. (1391). بررسی و مقایسۀ ساختار شخصیت انسان از دیدگاه علامه طباطبایی و فروید و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن¬ها. پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه شیراز.
فروید، زیگموند. (1363). روان‌شناسی. ترجمۀ مهدی افشار. تهران: کاویان.
فروید، زیگموند. (1390). ‌«رئوس نظریۀ روان¬کاوی». ترجمۀ حسین پاینده. ارغنون. شمارۀ 22. تهران: سازمان چاپ و انتشارات. صص 73-1.
کریمی حکاک، احمد. (1379). «هوشنگ گلشیری». ایران¬نامه. بهار 79. شمارۀ 70. صص 148-143.
گلشیری، هوشنگ. (1382). ‌نیمۀ تاریک ماه. تهران: نیلوفر.
معزی پور، احسان. (1392). ت‍ح‍ل‍ی‍ل‌ ب‍ازن‍م‍ود ض‍م‍ی‍ر ن‍اخ‍ودآگ‍اه‌ در آث‍ار ن‍ق‍اش‍ی‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ م‍ب‍ت‍نی‌ بر ن‍ظریه¬های‌ ف‍روی‍د، ی‍ون‍گ‌ و ل‍ک‍ان. پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علم و فرهنگ تهران.
هاوزر، آرنولد. (1363). فلسفۀ تاریخ هنر. ترجمۀ محمدتقی فرامرزی. تهران: نگاه.
هوشنگی، مجید. (1388). نقد و تحلیل روان‌شناختی شخصیت‌های شاهنامه. پایان¬نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.
هوف، گراهام. (1365). ‌گفتاری دربارۀ نقد. ترجمۀ نسرین پروینی. تهران: امیرکبیر.
Barry, Peter. (2009). Beginning Theory: An Introduction to Literary and Cultural Theory. Manchester: Manchester University Press.
Bressler, Charles E. (1994). Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice, (4th ed.). New Jersey: Pearson Prentice Hall.
Freud, Sigmund. (1949). An Outline of Psychoanalysis. (James Strachey, Trans.). New York: WW. Norton and Company, Inc.
Guerin, Wilfred L; Labor, Earle. et al. (2011). A Handbook of Critical Approaches to Literature. New York: Oxford University Press.
ارجاع به مقاله
کاظمیم., ملکین., & فلاحب. (۱۳۹۶-۰۷-۱۷). خوانشی روانکاوانه از داستان کوتاه «گرگ» اثر هوشنگ گلشیری. جستارهای نوین ادبی, 49(4), 49-66. https://doi.org/10.22067/jls.v49i3.64091
نوع مقاله
جستارهای نوین ادبی