##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

فاطمه قیومیان محمدی محسن محمدی فشارکی

چکیده

«زبان‌شناسی تاريخي» يکي از شاخه‌هاي علم زبان‌شناسی است که به بررسي سير تحول زبان مي‌پردازد و به اين منظور اسناد و مدارک به‌جامانده از زبان را مطالعه می­کند. بخش بزرگ و ارزشمندي از اسناد و مدارک زبان فارسي را نسخ خطي تشکيل مي‌دهد و «ترجمة فارسي تورات» (5187 مجلس) يکي از نسخه‌هاي قابل توجه و کارآمد در اين حوزه و به لحاظ ويژگي‌هاي زباني، سرشار از نکته‌هاي بکر و بديع است. کاربرد همکرد «دادن» در ساخت خاصي از فعل مرکب، يکي از اين نکته‌هاست که اين نوشتار به آن پرداخته است. در ترجمة کهن تورات، همکرد «دادن» با باري از معناي دستور، تحکم و اجبار، در ترکيب با يک مصدر لازم يا متعدي، فعل مرکبي مي‌سازد که معادل امروزين آن را مي‌توان در قالب ساخت‌های سببي و با استفاده از ساختمان جملات مرکب وابسته با فراکرد پيرو مقصدي ساخت. با بررسي کاربرد همکرد «دادن» در اين ترجمه روشن مي‌شود که در گذشته اين همکرد هم‌معنا با افعال سببي دستور دادن، باعث شدن و مجبور کردن نيز به کار مي‌رفته است.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

همکرد, دادن, فعل مرکب, دستور تاريخي زبان فارسي, ترجمة کهن تورات

مراجع
احمدي گيوي، حسن. (1384). دستور زبان فارسي فعل. چاپ اول، تهران: قطره.
آل احمد، جلال. (1357). مدير مدرسه. تهران: امیرکبیر.
باطنی، محمدرضا. (1383). توصيف ساختمان دستوری زبان فارسی. تهران: اميرکبير.
بهار، محمدتقي. (1370). سبک‌شناسی (تاريخ تطور نثر فارسي)، ج1. تهران: اميرکبير.
بيهقي، ابوالفضل محمد بن حسين. (1373). تاريخ بيهقي. به کوشش خليل خطيب رهبر. تهران: مهتاب.
ترجمة فارسي تورات. ترجمة سليمان بن قس يوسف يعقوب ميافارقاني. تهران: کتابخانة مجلس شوراي اسلامي. شمارة 5187. 747 هـ. ق.
حدود العالم من المشرق الي المغرب. (1340). به کوشش منوچهر ستوده. تهران: دانشگاه تهران.
دانش‌پژوه، محمدتقي. (1341). «ترجمة فارسي ششصد سالة تورات». راهنماي کتاب. س 5 (1341). ش 7. ص 589.
دبيرمقدم، محمد. (1392). «ساخت¬های سببی در زبان فارسی». در مجموعه مقالات پژوهش¬های زبان‌شناختی فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
دهخدا، علی‌اکبر. (1330). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
شفائي، احمد. (1363). مباني علمي دستور زبان فارسي. چاپ اول. تهران: مؤسسة انتشارات نوين.
عوفي، محمد بن محمد. (1335). جوامع الحکايات و لوامع الروايات. تهران: دانشگاه تهران.
فردوسي، ابوالقاسم. (1345). شاهنامه. به تصحيح ژول مول. تهران: کتاب‌هاي جيبي.
فرشيدورد، خسرو. (1382). دستور مفصل امروز بر پاية زبانشناسی جديد. تهران: سخن.
فرشيدورد، خسرو. (1387). دستور مختصر زبان فارسي. چاپ اول، تهران: زوار.
فهرستگان نسخ خطي ايران (فنخا). (1391). به کوشش مصطفي درايتي، ج 9. تهران: سازمان اسناد و کتابخانة ملي جمهوري اسلامي ايران.
کلیله‌ودمنه. (1372). ترجمة نصرالله منشي. تهران: جامي.
مرزبان بن رستم. (1366). مرزبان‌نامه. ترجمة سعد الدين وراويني. تهران: صفي عليشاه.
مهيار، محمد. (1376). فرهنگ دستوري. چاپ اول، تهران: ميترا.
ناتل خانلري، پرويز. (1369). تاريخ زبان فارسي. جلد 1. چاپ چهارم. تهران: نشر نو.
وبگاه کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شوراي اسلامي به نشاني:
http://dlib.ical.ir/faces/search/bibliographic/biblioFullView.jspx?_afPfm=-hl58f202y
هدايت، صادق. (1344). بوف کور. تهران: پرستو.
همايي، جلال‌الدین. (؟). يادداشت‌هاي پراکندة همايي. نسخة محفوظ در کتابخانة ملي. مجموعة جلال همايي.
ياقوت حموي، شهاب‌الدین ابی‌عبدالله. (1376هـ/ 1975 م). معجم البلدان. ج 5. بيروت: دار الصادر.
ارجاع به مقاله
قیومیان محمدیف., & محمدی فشارکیم. (2019). بررسي همکرد «دادن» در ساخت نويافته‌اي از فعل مرکب در کهن ترين ترجمة تورات. جستارهای نوین ادبی, 50(3), 140-117. https://doi.org/10.22067/jls.v50i1.69421
نوع مقاله
جستارهای نوین ادبی