##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

محمود رنجبر

چکیده

بسیاری از آرا در حوزۀ نقد ادبی به دلیل عدم ارائه رویکرد روش ­شناسانه در محدودۀ خُرده­ رهیافت ‌های ادبی قرارگرفته ‌اند و یا درنهایت با مجموعه ‌ای منسجم صورت ­بندی شدند و نحله ­ای مشخص را بنا کردند. اندیشة بنیادگرایی از میان جنبش مذهبی پروتستانیسم چهره برافروخت­ و در شکل ‌دهی نظریه ‌های مختلفی ازجمله نقد ايدئولوژيك، نقد خواننده­ محور، نقد ماركسيستي، نقد جامعه ‌شناختي، نقد پسااستعمار، نقد فمینیستی و ... سهم داشت. در ایران نیز بازتاب مناسبات بنیادگرایی با تکیه بر ارزش ‌مداری و ساختارهاي نامتغير فلسفي و سياسي اثر ادبی جلوه‌ هایی تأثیرگذار داشته است. در این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی وجوه نگرشی و جریان ساز بنیادگرایی و نقد بنیادگرا در اروپا و به‌طور مشخص در دیدگاه ماتيو آرنولد و ت.اس.الیوت و در ایران با نگاهی به آرای احمد کسروی، احسان طبری و فاطمه سیاح بررسی‌شده است. یافته ­های این پژوهش نشان می‌دهد نقد بنیادگرا اگرچه ساحت نظري مستقلي ندارد، اما انگاره­ ای از نوعی نقد است که با مواجهه براندازانه در پی فروپاشی یا تقلیل متن ادبی با تعمیم ­گرایی نابجا به محتوای ایدئولوژیکِ مذهبی یا سیاسی مورد نظر منتقد است و به صور مختلف در نحله ­های نقد ادبی خودنمایی می‌کند.


 

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

نقدادبی, بنیادگرایی, گفتمان, ایدئولوژی, نظریه ادبی

مراجع
آرین پور، یحیی . (1374). از نیما تا روزگار ما. تهران: زوار.
احمدی، بابک . (1370). ساختار وتأویل متن. تهران: نشر مرکز.
اخوت، احمد . (1371). نشانه‌شناسی مطایبه. اصفهان: نشر فردا.
الیوت، تی.اس . (1375). برگزیده آثار و قلمرو نقد ادبی. ترجمه سید محمد دامادی. تهران: علمی.
امن‌خاني، عيسي . (1398). نقد ادبی ایدئولوژیک. تهران: انتشارات خاموش.
انوشه، مزدک . (1381). مقاله «محاکات». فرهنگنامه ادبی. به سرپرستی حسن انوشه تهران: سازمان انتشارات وزارت ارشاد.
ايبرامز، ام، اچ، جفري گالت هرفم . (1387). فرهنگ توصيفي اصطلاحات ادبي. ترجمه سعيد سبزيان. تهران: انتشارات رهنما.
ایگلتون، تری . (1386). پیش درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
بشردوست، مجتبی . (1390). موج و مرجان، رویکردهای نقد ادبی در جهان جدید و سرگذشت نقد ادبی در ایران. تهران: سروش.
برتنس، یوهانس . (1387). مبانی نظریة ادبی. ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: نشر ماهی.
برتنز، یوهانس ویلم . (1382). نظریه ادبی. برگردان فرزان سجودی. تهران: آهنگ فردا.
برسلر، چارلز . (1386). درآمدی بر نظریه¬ها و روش نقد ادبی. ترجمه مصطفی عابدینی فرد. تهران: نیلوفر.
بشیریه، حسین . (1382). آموزش دانش سیاسی، مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی. تهران: نگاه معاصر.
بنت، ا ندرو، رویل، نیکلاس . (1388). مقدمه¬ای بر ادبیات و نقد و نظریه. ترجمه احمد تمیم¬داری. تهران: معاونت فرهنگی اجتماعی وزارت علوم.
پارسی نژاد، ایرج . (1388). احسان طبری و نقد ادبی. تهران: علمی.
تایسن، لیس . (1387). نظریه¬های نقد ادبی معاصر. ترجمه مازیار حسین زاده، فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز، حکایت قلم نوین.
حق¬شناس، علی¬محمد و دیگران . (1384). فرهنگ ¬معاصر هزاره. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
خرمی، محمدمهدی . (1382). نقد و استقلال ادبی. تهران: ویستار.
داد، سیما . (1387). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: انتشارات مروارید.
داناگان، آلن . (1385). «جبر در تاريخ» در مجموعه مقالات فرهنگ تاريخ انديشه¬ها. ويراستار فيليپ پي واينز. ترجمه گروه مترجمان. تهران: انتشارات سعاد.
دیچز، دیوید . (1379). شیوه‌های نقد ادبی. ترجمه محمدتقی صدقیانی، غلامحسین یوسفی. تهران: علمی
ریما مكاريك، ايرنا . (1385). دانشنامه نظریه‌های ادبي معاصر. ترجمه محمد نبوي؛ مهران مهاجر. تهران: آگه.
سیاح، فاطمه . (1383). نقد و سیاحت. به کوشش محمد گلبن. تهران: قطره.
سید حسینی، رضا . (1387). مکتب‌های ادبی. تهران: نگاه.
شمیسا، سیروس . (1383). نقد ادبی. تهران: فردوس.
فالک، جولیا اس . (1377). زبان‌شناسی و زبان. ترجمه خسرو غلامعلی زاده. مشهد: آستان قدس رضوی.
-فتوحی رودمعجنی، محمود . (1390). سبک‌شناسی، نظریه¬ها، رویکردهاوروش¬ها. تهران: سخن.
فکوهی، ناصر . (1392). انسان شناسی هنر، زیبایی، قدرت، اساطیر. تهران: ثالث.
قره¬باغی، علی¬اصغر . (1388). هنر نقد هنری. تهران: سوره مهر.
کلیگز، مری . (1388). درسنامه نظریه ادبی. ترجمه جلال سخنوری، الهه دهنوی، سعید سبزیان. تهران: اختران.
گلدمن، لوسین . (1376). جامعه¬شناسی ادبیات (دفاع از جامعه¬شناسی رمان). ترجمه محمد جعفر پوینده. تهران: نشر چشمه.
مقدادی، بهرام . (1378). فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی، از افلاطون تا عصرحاضر. تهران: فکر روز.
میرصادقی، (ذوالقدر) میمنت . (1376). واژه¬نامه هنر شاعری. تهران: مهناز.
نامورمطلق، بهمن . (1393). اسطوره واسطوره شناسی نزد نورتروپ فرای از کالبد شناسی ¬نقد تا رمز کل. تبریز: موغام.
هدایت، صادق . (1342). زنده‌به‌گور. تهران: بی¬نا.
هنفلینگ، اسوالد . (1392). چیستی هنر. ترجمه علی رامین. تهران: هرمس.
هی¬وود، اندرو . (1379). درآمدی بر ایدئولوژی سیاسی. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی. تهران: وزارت امور خارجه.

Axel Stähler. (2009). Writing Fundamentalism,Cambridge Scholars Publis -hing,
Borgatta,Edgar (Editor-in Chief). (2009). Encyclopedia Sociology, Macmillan Reference USA an imprint of The Gale Group, 1633 Broadway.
Pesso-Miquel, C, Stierstorfer, K. (2007). Fundamentalism and Literature, Palgrave Macmillan, New York.
Hassan, Ihab. (2008). "Fundamentalism and Literature." The Georgia Review 62, no. 1: 16-29.
http://www.jstor.org/stable/41402956.
ارجاع به مقاله
رنجبرم. (2020). بنیادگرایی در نقد یا نقد بنیادگرا. جستارهای نوین ادبی, 52(3), 93-73. https://doi.org/10.22067/jls.v0i0.78895
نوع مقاله
جستارهای نوین ادبی