خـاطـره‏‌نامه‌های فــارسـی گونه‌‏ای رایج در میانِ زندگی‌‏نوشت‎‌های شخصیِ خاطره‌‏محور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی.

نویسنده

استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی

چکیده

زندگی‌‎نوشت‎های فارسی در مفهومی کلی، انواع نوشتارهای مشتمل بر روایتی واقع‌‏گرایانه از زندگی ایرانیان را دربرمی‌‏گیرد که با بیش از یک ‏ونیم قرن سابقه، گستره آن همچنان رو به فزون است. می‏‌توان در کلی‌‏ترین تقسیم در راستای شناخت گونه‌‏های فرعی زندگی‎نوشت‎های شخصی، انواع حاصل از شیوه خاطره‎نویسی را مشتمل بر «تک‌‏خاطره»، «مجموعه تک‌‏خاطرات»، «خاطره‌‏نامه»، «اتوبیوگرافی» و «وقایع‎نامه شخصی» دانست که شناخت خاطره‌‏نامه‌‏ها و طبقه‏‌بندی گونه‌‏های آن، موضوع نوشتارِ پیش رو است. «خاطره‏‎نامه» (memoir) ‏نوعی زندگی‌‏نوشتِ شخصیِ خاطره‎محور است که به شرح مکتوب فرد درباره تنها بخشی برجسته از زندگی و تجربیاتش اختصاص دارد. خاطره‌‏‏‏‏‏‏‏نامه اغلب از سوی افراد مشهور، سیاستمداران، نظامیان ‏و صاحبان حرفه‌‏های اثرگذار به نگارش درمی‌‏آید. در خاطره‌‏نامه‏‏ ترتیب خطی زمان و پیوستگی رویدادها در بافتی سلسله‌‏وار رعایت می‎شود و در شکل موفق آن با قوس احساسی و شخصی همراه است. شباهت میان این نوع نوشتاری و اتوبیوگرافی چنان است که حتی در غرب نیز وجوه تمایز آنها به درستی شناخته و رعایت نمی‌‏شود. منتقدان و نویسندگانِ متبحر تأکید دارند که در اتوبیوگرافی، نویسنده، هدف است؛ حال آنکه در خاطره‏‎نامه، هدف، نه شخص نویسنده، بلکه رویداد/رویدادهای پیرامونیِ او است. برجستگی نقش اجتماعی خاطره‏‎نامه در مقایسه با اتوبیوگرافی و قصد آن در ترسیم رویداد، دوره، گروه یا طبقه‌‏ای خاص موجب شده تا عمده خاطره‌‏نامه‌‏نویسان از شخصیتی تاریخی‌‏اجتماعی برخوردار باشند. نگارنده در پی طرح این ایده و ملاحظه صدها زندگی‌‏نوشت، به این گونه متداول پی برده و بر آن شده تا در مقاله پیش رو، ضمن معرفی و بیان ویژگی‏های برجسته، از مهم‏ترین انواع فرعی آن یاد کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Persian memoirs A common type of memoir-based life writings of personal

نویسنده [English]

  • mahboobe shamshirgarhga
Assistant Professor of the National Archives and Library
چکیده [English]

Life writing has been a most common historical-literary trend in Persian writings in the contemporary period. Persian Life Writing as a general genre consists of the different writings. All of them contain a realistic account of the life of Iranians. Life Writing of Memory Includes "Single- emory'', "memoir", "autobiography" and "personal history" . in this paper, we focused on the "memoir". a memoir is a type of memoir-based personal writing that describes human life in writing, about only the most prominent part of his/her life and experiences. Memoirs are often written by celebrities, politicians, the military, and those whose jobs and careers are very effective. in memoirs, the order of time and continuity of events are observed, and they are accompanied by an emotional and personal arc, if they are successful. the similarities between memoirs and autobiographies are such that even in the West, their distinctions are not properly recognized and observed. while skilled critics and writers note that in an autobiography, the author is the target; however, in the memoir, the goal is not the author himself, but the event / events of his life. after studying hundreds of life writings, the author realized this common type and decided to to present the most important sub-types in the following article, while introducing and expressing outstanding features.

کلیدواژه‌ها [English]

  • autobiographies
  • Memories
  • historical documents
  • Literary genres