جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

بررسی انتقادی شاعران مجالس النفایس در عرفات العاشقین

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
بخش اعظمی از طبقۀ متوسطین عرفات العاشقین اوحدی برگرفته از شاعران مذکور در مجالس النفایس امیر علی­شیر است و ازآنجایی‌که این دو تذکره از منابع مورد مراجعۀ اغلب محققّان است، ضرورت دارد که میزان صحّت و سقم اطلاعات اوحدی در این اقتباس بررسی و روشن شود. برای این کار هرکدام از تراجم احوال مذکور در عرفات العاشقین با مأخذ آن، یعنی مجالس النفایس و ترجمۀ آن، لطایف نامه مقابله و سنجیده شده و اطلاعات اوحدی با ذکر شواهد متعدّد، تحلیل و بررسی شده است. اوحدی در نقل مطالب مأخذ، چندان مقیّد به امانت و درستی نبوده است؛ زیرا گاه یک شاعر را دو شاعر جداگانه پنداشته و در دو ترجمۀ احوال آن‌ها را معرفی کرده و گاهی هم ابیات یک شاعر را به‌جز خودش، به شاعر دیگری نسبت داده و یا تنها به شاعرانی جز او منسوب کرده است. البته، در این انتسابات تراجم و ابیات، اغلب تشابهی میان عناوین تراجم وجود دارد؛ ولی گاهی این تراجم عناوینی کاملاً متفاوت با هم دارند. از طرفی، ضبط­های عناوین بعضی از تراجم احوال نیز در دومین تصحیح عرفات العاشقین به­نادرستی انتخاب شده است و این اغلاط گاه ناشی از انتخاب ضبط‌های نادرست منابع جانبی به‌جای نسخه‌های عرفات العاشقین است و گاه نتیجۀ بسنده کردن مصححّان به نسخه‌های مغلوط عرفات العاشقین و بهره نبردن از ضبط‌های درست منابع جانبی است.
کلیدواژه‌ها

آل داوود، سید علی. (1374). «عرفات‌العاشقین: سیری در احوال و آثار مؤلف آن». نامۀ فرهنگستان. پاییز. شمارۀ 3. صص 53- 33.
آل داوود، سید علی. (1386). «شاعران زن در عرفات‌العاشقین». نامۀ فرهنگستان. زمستان. شمارۀ 36. صص 94- 79.
آل داوود، سید علی. (1390). «اهمیت و جایگاه عرفات‌العاشقین». جهان کتاب. دی و اسفند. شمارۀ 274- 272. صص 21- 19.
ابویی مهریزی، محمدرضا. (1393). «احوال تاریخی و ادبی یزد در عرفات‌العاشقین». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 30- 7.
اشرف‌زاده، رضا. (1388). «شیوۀ نقد و نقادی در تذکرۀ مجالس‌النفایس». ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد. زمستان. شمارۀ 24. صص 23- 7.
امیر علی‌شیر نوایی، علی‌شیر بن غیاث‌الدین کیچکنه. (1961). مجالس‌النفایس. تصحیح سیومه غنی‌وا. تاشکند: نشریۀ آکادمیک فنون.
اوحدی بلیانی، تقی‌الدین محمد بن محمد. (1389). عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین. به تصحیح ذبیح‌الله صاحبکاری و آمنه فخر احمد. جلدهای 8- 1. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب و کتاب‌خانه. موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
اوحدی بلیانی، تقی‌الدین محمد بن محمد. (1388). تذکرۀ عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین. به تصحیح محسن ناجی نصرآبادی. جلدهای 7- 1. تهران: اساطیر.
ایرانی، نفیسه. (1393). «اوضاع ادبی فارس در دورۀ صفوی با توجه به تذکرۀ عرفات‌العاشقین». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 50- 31.
بیگی حبیب‌آبادی، پرویز. (1388). تأملی در تذکرۀ مجالس‌النفایس. تهران: امیر کبیر.
بیدکی، هادی. (1394). «ضرورت تصحیح انتقادی لطایف‌نامۀ فخری هروی». تاریخ ادبیات دانشگاه شهید بهشتی. پاییز و زمستان. شمارۀ 3/ 77. صص 88- 57.
جعفری جزی، مسعود و دیگران. (1393). «اشعار قطران تبریزی در تذکرۀ عرفات‌العاشقین در سنجش با دو تصحیح موجود از این تذکره». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 74- 51.
خدایی، عاطفه و راغبیان، مرضیه. (1393). «حروفیه در عرفات‌العاشقین در مقایسه با تذکره‌های دیگر». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 102- 75.
رضوی، سیدمحمود. (1394). «عرفات‌العاشقین و ریاض‌الشعرا». اطلاعات حکمت و معرفت. دی. شمارۀ 10. صص 71- 69.
زرقانی، سید مهدی. (1390). تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی. تهران: سخن.
شفیعیون، سعید. (1389). «که کارهای چنین: نقدی بر چاپ تذکرۀ عرفات‌العاشقین». آینۀ میراث. پاییز و زمستان. شمارۀ 47. صص 152- 131.
شفیعیون، سعید. (1395). «تذکره‌ای در انزوا». آینۀ میراث. شمارۀ 58. صص 83- 57.
شفیعیون، سعید .(1392). «سیری انتقادی در تذکرۀ مجالس‌النفایس چاپ علی‌اصغر حکمت». مجموعه مقالات همایش بین‌المللی امیر علی‌شیر نوایی. صص 1203- 1181.
شفیعیون، سعید. (1393). «شاعران اصفهان و اصفهان در عرفات‌العاشقین». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 140- 103.
عبداللهی، مجتبی. (1390). «مقایسۀ دو تذکرۀ عرفات‌العاشقین اوحدی بلیانی و ریاض‌الشعراء واله داغستانی». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد ادبیات فارسی. دانشگاه فردوسی مشهد.
علی‌زاده، جمشید. (1392). «شاعران تبریز و آذربایجان در عرفات‌العاشقین». گزارش میراث. آذر و اسفند. شمارۀ 61- 60. صص 101- 98.
علی‌زاده، علی. (1390). «عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین». آینۀ پژوهش. آذر و دی. شمارۀ 131. صص 126- 125.
فتوحی رودمعجنی، محمود. (1392). «جایگاه عرفات‌العاشقین در تذکره‌نویسی فارسی». گزارش میراث. آذر و اسفند. شمارۀ 61- 60. صص 97- 92.
فخری هروی، سلطان‌محمد بن امیری. (1321). لطایف‌نامه. ترجمۀ مجالس‌النفایس امیر علی‌شیر نوایی. تصحیح علی‌اصغر حکمت. تهران: کتاب‌فروشی منوچهری.
فخری هروی، سلطان‌محمد بن امیری. (زنده تا 970 ق.). لطایف‌نامه. لندن: موزۀ بریتانیا. نمرۀ مسلسل ADD.7669. [نسخۀ خطی] ترجمۀ 928 ق. تاریخ کتابت 965 ق.
گلچین معانی، احمد. (1363). تاریخ تذکره‌های فارسی. جلد 2. تهران: دانشگاه تهران.
نحوی، اکبر. (1393). «شاعران منطقۀ فارس در تذکرۀ عرفات‌العاشقین». ضمیمۀ آینۀ میراث. مرداد. شمارۀ 35. صص 155- 141.
ناجی نصرآبادی، محسن. (1389). «نقد و بررسی تذکرۀ عرفات‌العاشقین». کتاب ماه ادبیات. اسفند. شمارۀ 161. صص 12- 3.
وثوقی، محمدباقر. (1393). «مهاجران ایرانی آفاقی یا غربا با نگاهی به عرفات‌العاشقین». آینۀ میراث. بهار و تابستان. شمارۀ 54. صص 302- 281.
وحیدیان کامیار، تقی. (1391). تذکرۀ شاعران مشهد. مشهد: پیام توس.
یاحقی، محمدجعفر. (1393). «مجالس‌النفایس». دانشنامۀ زبان و ادب فارسی. ج 5. صص 689- 687. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.