Searching for the Hidden Author: Do Ta'dīb al-Rijāl and Maʿāyib al-Rijāl Share the Same Writer?

Document Type : Research Article

Authors

Abbas Ashiri Leivesi ¹

Hamed Mehdi ²

¹ M.A. Graduate, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.

² Graduate in Computer Engineering, Payame Noor University of Dezful, Dezful, Iran.

10.22067/jls.2026.93153.1701

Abstract

This study examines and compares two treatises—Ta'dīb al-Rijāl and Maʿāyib al-Rijāl—both written in response to Ta'dīb al-Niswān during the Qajar era. The primary aim is to identify the anonymous author of Ta'dīb al-Rijāl and to evaluate the hypothesis that it was written by Bibi Khanum Astarabadi, the known author of Maʿāyib al-Rijāl. The methodology employs stylistic analysis augmented by artificial intelligence and natural language processing algorithms across three levels: lexical, syntactic, and discursive. The findings indicate that, despite certain similarities in tone and discourse, there are significant differences in authorial persona, sentiment patterns, and writing style. Ta'dīb al-Rijāl adopts a calm and empathetic tone, emphasizing individual reform, whereas Maʿāyib al-Rijāl exhibits a critical and protest-oriented tone aimed at broader social reform. Analyses of hapax legomena and syntactic structures further highlight substantial distinctions. Although the corpus belongs to a shared genre and discursive tradition, the overall results reveal two distinct textual worlds and divergent approaches to social critique. Ultimately, the notable stylistic differences lead to the rejection of the hypothesis that both treatises were authored by the same individual.

Keywords

Qajar-era literature

Ta’dīb al-Rijāl

Maʿāyib al-Rijāl

stylistics

stylometry

Subjects

• Literary Studies

---

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

References

استرآبادی، ب. ‌ب. ‌خ. (1371). معایب‌‌الرجال. به تصحیح و توضیح افسانه نجم‌آبادی. انتشارات میدلند.

استرآبادی، ب. ‌ب. ‌خ. (1993). معایب‌الرجال. ویرایش افسانه نجم‌آبادی. نشر باران.

امیراصلان. (1396). آداب مردی. به اهتمام علی باغدار دلگشا. در: آداب مردی و تربیت ‌نسوان.  نشر شیرازه.

ارض‌پیما، ا. ح. (1398). روش ترکیبی بر پایۀ وزن‌دهی و الگوریتم رتبه‌بندی متون برای تشخیص نویسنده متن. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد کامپیوتر گرایش: نرم‌افزار. دانشگاه آزاد اسلامی.

پورمظفری، د.، و  عشیری، ع.، و احمدی‌نسب، ف. (1401). معرفی ژانر تأدیب‌نامه‌های زنان و مردان. جستارهای نوین ادبی. ش  218. صص 113- 147.

پورمظفری، د. (1392). مطالعۀ سبک‌شناختی گفتارنوشت‌های نثر عرفانی (از قرن چهارم تا پایان قرن هفتم). رسالۀ دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه فردوسی مشهد.

تأدیب‌الرجال (پاسخ به تأدیب‌النسوان زن‌ستیز). (1396). به کوشش شقایق فتحعلی‌زاده و رقیه آقابالا‌زاده.  ندای تاریخ.

تاج‌السلطنه. (1371). خاطرات تاج‌السلطنه. به کوشش منصورۀ اتحادیه (نظام مافی).  نشر تاریخ ایران.

ساسانی، ف. (1403). مَعناشناسیِ خُرد.  لوگوس.

 سلطان‌زاده، ف. (1402). تشخیص خودکار هویت نویسندۀ متن در زبان فارسی با استفاده از ویژگی‌های زبانی. رسالۀ دکتری رشته زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه علامه طباطبایی.

 رادمَن، ج. (1399). مؤلف‌یابی: روش آماری و رایانه‌ای. ترجمۀ داوود پورمظفری. در پرنیان صبح مهرنامه‌ استاد دکتر نصرالله امامی. به خواستاری و اشراف محمود فتوحی، داوود پورمظفری و قدرت‌الله ضرونی.  نشر خاموش.

فتحعلی‌زاده، ش.، و  آقابالازاده، ر. (1396). تأدیب‌الرجال (پاسخ به تأدیب‌النسوان زن‌ستیز).  ندای تاریخ.

فتوحی، م.  (1392). سبک‌شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها.  سخن.

فراستخواه، م. (1400). استادانِ استادن چه کردند؟ تاریخ دارالمعلمین و دانشسرای عالی.  نشر نی.

فرهمندپور، ز. (1390). طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم هوشمند تشخیص هویّت بر اساس سبک نوشتاری فارس. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد در رشتۀ مهندسی کامپیوتر گرایش هوش مصنوعی. دانشگاه بوعلی‌سینا.

قرهی قهی، ح. (1400). شناسایی مؤلف در شعر فارسی با استفاده از شبکه‌های عصبی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ مهندسی فناوری اطلاعات – تجارت الکترونیک. دانشگاه شیخ بهایی.

کرافورد، و. ج.، و چمایی، ا. (1399). زبان‌شناسی پیکره‌ای: روش‌ها و کاربردها. ترجمۀ مهرداد واشقانی فراهانی و حسین وحیددستجردی. لوگوس.

گلشائی، ر. (1395). شناسایی هویت نویسنده براساس زبان فردی: پژوهشی پیکره‌ای در زبان فارس. طرح پژوهشی. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.

میرزایی، آ. (1400). فرهنگ توصیفی زبان‌شناسی پیکره‌ای.  نشر علمی.

نظری، ی. (1397). سازوکارهای سبک‌شناسی آماری در سبک‌سنجی نقد کتاب فی النص الأدبی؛ دراسة أسلوبیة إحصائیة. پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال هجدهم. ش چهارم. صص 291-307.

هلیدی، م.، و حسن، ر. (1395). زبان، بافت و متن: جنبه‌هایی از زبان در چشم‌اندازی اجتماعی‌- نشانه‌شناختی. مترجمان دکتر مجتبی منشی‌زاده و دکتر طاهره ایشانی.  نشر علمی.

یاحقی، م. ج.، و ایزانلو، ع. (1385). سبک‌سنجی نقد و بررسی شیوۀ آماری کیوسام در انتساب یک اثر. مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. س 14. شمارۀ 52 و 53. صص 151- 190.

Hockey, S. (2000). Electronic Texts in the Humanities. Oxford University Press.

Hollingsworth, C. D. (2012). Syntactic Stylometry: Using Sentence Structure for Authorship Attribution. A Thesis Submitted to the Graduate Faculty of The University of Georgia in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree Master of Science. Athens, Georgia.

Juola, P. (2006). Authorship Attribution. The essence of knowledge. Boston – Delft.

Mosayyebi Jouybari, D. (2017). ‘Stylometric Authorship Attribution of William Shakespeare's Timon of Athens, Henry VI, and Pericles Prince of Tyre’. A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the degree of Master of Arts in English Literature. University of Guilan Faculty of Literature and Humanities Department of English.

McMenamin, G. R. (2002). Forensic linguistics: advances in forensic stylistics. CRC PRESS.

Salgaro, M. (2023). Stylistics, Stylometry and Sentiment Analysis in German Studies. V&R unipress.