New Literary Studies

New Literary Studies

Artistic Devices Similar to the Figures of Thought in Persian Poetry within Nasta‘liq Calligraphy

Document Type : Research Article

Authors
Somayeh Bazi 1
Mohammad Darvishi 2
Hadi Yavari 3
1 M.A. Graduate, Faculty of Art, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Visual Communication, Faculty of Art, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran.
10.22067/jls.2026.91089.1660
Abstract
The common thread across all arts, and what fundamentally constitutes an artistic work, lies in the artistic devices—techniques and strategies employed by artists in their creations. Calligraphy, particularly the Nasta‘liq script, is among the most traditional Iranian arts, historically intertwined with Persian poetry. Evidence suggests that many poets were also calligraphers, and vice versa. The proximity between these two arts extends beyond content, revealing itself in the shared use of similar artistic devices. Some of the aesthetic strategies in Persian poetry relate to figures of thought, which enhances coherence through semantic associations and creates a form of "semantic music." For many of these poetic devices, equivalent techniques can be found within the Nasta‘liq script. This descriptive-analytical and comparative study aims to illustrate these similarities despite differences in the expressive domains of the two arts. The central question is: How do artistic devices akin to the figures of thought of poetry manifest in Nasta‘liq calligraphy? To address this, works by prominent calligraphers from various periods and formats, representing Nasta‘liq, were analyzed. Results indicate that artistic devices similar to hyperbole, visualization, ambiguity, citation, phonosemantics, and poetic signature—the essential figures of thought in Persian poetry—are also evident in Nasta‘liq calligraphy.
Keywords
Artistic devices
Nasta‘liq script
Persian poetry
Figures of Thought

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

امیرخانی، غ. م. (1380). صحیفه هستی. چاپ اول، انتشارات کلهر.
امیرخانی، غ. م. (1381). چند برگی از قرآن مجید. چاپ دوم، انتشارات کلهر.
زرین‌کوب، ع. ح. (1371). شعر بی‌دروغ، شعر بی‌نقاب. انتشارات علمی.
شفیعی کدکنی، م. ر. (1382)، روانشناسی اجتماعی شعر فارسی، بخارا، سال 6، ش 32، 62-52.
شفیعی کدکنی، م. ر. (1391). رستاخیز کلمات. سخن.
شمیسا، س. (1389). بدیع.چاپ  بیستم، دانشگاه پیام نور.
شیمل، آ . م. (1389). خوشنویسی و فرهنگ اسلامی. اسدالله آزاد، چاپ چهارم، انتشارات آستان‌قدس.
عمادالکتاب، م. ح. (1383). طرفه آثار ایام زندان عمادالکتاب. سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
فردی، ح. (1381). آثار برگزیده استاد کل عمادالحسنی. یزدانی.
فرهنگی، ز. (1391). بررسی وجوه اشتراک خوشنویسی و موسیقی ایرانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، پردیس. هنرهای زیبا، گروه مطالعات عالی هنر، استاد راهنما: سیدحسام الدین سراج.
فضائلی، ح. ‌ا. (1350). اطلس خط (تحقیق در خطوط اسلامی). اصفهان: انجمن آثار ملی.
قلیچ‌خانی، ح. ر. (1373). فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی. انتشارات روزنه.
محسنی، ا. (1384)، نگاهی نو به پدیده‌ای کهن (تخلص و بهره هنری از آن) ، ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، سال 2، ش 1، 101-113.
محمودی، آ. (1387). اصطلاحات خوشنویسی در شعر شاعران بزرگ ایران. فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران.
مرقع رنگین. (1364). مرقع رنگین، منتخبی از آثار نفیس خوشنویسان بزرگ ایران. انجمن خوشنویسان.
مشتاق، خ. (1386). خط و کتابت. چاپ اول، آزاد اندیشان.
میرمومنی، م. ع. (1392). قصه عشق ایاز. چاپ اول، کتاب آبان.
وحیدیان کامیار، ت. (1390). بدیع از دیدگاه زیبایی‌شناسی. پنجم، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
ولک، ر.، و وارن، آ. (1373). نظریه ادبیات. ضیاء موحد/ پرویز مهاجر، چاپ اول، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
همایی، ج. ا. (1389). فنون بلاغت و صناعات ادبی. اهورا
یارشاطر، ا. (1384). خوشنویسی (مصور). امیرکبیر
وبسایت انجمن خوشنویسان ایران URL 1: http: //calligraphers.ir
وبسایت میراث میر URL 2: http: //mirasemir.com
کانال تلگرامی انجمن خوشنویسان مشهد URL 3: https://t.me/akhmashad
کانال تلگرامی آثار فاخر نستعلیق URL 4: https://t.me/formenab.
.
.
Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.
New Literary Studies
Volume 58, Issue 3
Winter 2026
Pages 121-97

  • Receive Date 04 December 2024
  • Revise Date 16 July 2025
  • Accept Date 19 January 2026