New Literary Studies

New Literary Studies

The Correction of an Ambiguous Couplet and the Reconstruction of the Prelude to the Story of Rostam and Sohrab

Document Type : Research Article

Author
Ph.D. in Department of Persian Language and Literature, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
Abstract
This article offers a textual reconstruction and analysis of one of the most problematic couplets in the prelude to the story of Rostam and Sohrab in Ferdowsi's Shahnameh. In the Florence manuscript (614 AH), the couplet is recorded as: Nokhostīn tan az marg bebsāyadī/ Dalīr o javān khāk nabsāyadī. The wide variation in the manuscript readings has led some editors to omit the couplet from the text altogether, while others have proposed emendations that are difficult to justify. In this study, the extant manuscript readings are classified into two principal groups. Manuscript analysis suggests that the readings of the first group are most likely the result of scribal intervention, whereas the diversity of the second group indicates that the original form of the couplet should be sought within this group. The study therefore addresses two main questions: what is the most plausible reconstruction of the couplet in light of the manuscript evidence, and how does this reconstruction affect the arrangement of the couplets in the prelude to the story of Rostam and Sohrab? The findings show that, once the couplet is restored, the prelude consists of a coherent sequence of six couplets. Furthermore, examination of the manuscript tradition and the content of the subsequent couplets indicates that numerous couplets were added to this section after Ferdowsi. Most of these additions function as interpretive glosses composed in response to the ideas expressed in the original prelude.
Keywords
Subjects

Authors retain the copyright. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0
International License (CC BY 4.0). https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

ارغوان، ا. (1399). دربارهٔ دشوارترین بیت شاهنامه. گزارش میراث، 3(2-1)، 112-101.
بهفر، م. (1396). شاهنامهٔ فردوسی. تصحیح انتقادی و شرح یکایک ابیات. ج. 5، فرهنگ نشر نو.
تبریزی، ا. م. م. (721 ق). سفینهٔ تبریز. [تصویر نسخهٔ خطی، کتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی، ش 90084].
جعفری، س. (1394). سفینهٔ تبریز و چند پیشنهادِ تازه در ویرایش شاهنامه. کهن نامهٔ ادب پارسی، 6(2)، 23-39.
خطیبی، ا. (1390). همه تا در آز رفته فراز، یک معنی ناشناختهٔ آز در داستان رستم و سهراب. جستارهای ادبی، 44(3)، 112‑101. https://doi.org/10.22067/JLS.V44I3.12651
خطیبی، ا. (1395). دشوارترین بیت شاهنامه. پیر گلرنگ (یادنامهٔ استاد فقید دکتر رشید عیوضی). به خواستاری رحمان مشتاق‌مهر و احمد گلی. به اهتمام محمد طاهری خسروشاهی. (صص 539-545). ادبیات.
راستی‌پور، م. (1394). نقدی بر داستان رستم و سهراب. فصلنامهٔ نقد کتاب ادبیات، 1(2)، 111-89.
راستی‌پور، م. (1399). نگاهی دیگر به خطبهٔ داستان رستم و سهراب. آینه میراث. 18(1)، 129-95.
رستگار فسائی، م. (1378). حماسه رستم و سهراب. جامی.
فردوسی، ا. (614 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ ملّی فلورانس، به نشانهٔ Ms. Cl. lll-24]. https://teca.bncf.firenze.sbn.it/ImageViewer/servlet/ImageViewer?idr=BNCF0004147894#page/1/mode/1up
فردوسی، ا. (731 ق). شاهنامه، [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ توپقاپوسرای]. کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران. ش 6538.
فردوسی، ا. (733 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ عمومی دولتی لنینگراد، به نشان کاتالوک دُرن، شمارهٔ 316-317].
فردوسی، ا. (753 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ استیفنس]. موزهٔ آرتور ام. سکلر، موزهٔ ملّی هنر آسیایی، مؤسسهٔ اسمیتسونیان، واشنگتن دی‌سی. (امانت درازمدت خانوادهٔ ابراهیمی)، شمارهٔ LTS1998.1.1.
فردوسی، ا. (796 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ دارالکتب قاهره، به نشانهٔ 73 تاریخ فارسی].
فردوسی، ا. (840 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ دانشگاه لیدن، به نشانهٔ Or. 494].
فردوسی، ا. (841 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ بریتانیا، لندن. به نشانهٔ Or. 1403].
فردوسی، ا. (844 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ ملّی، پاریس، به شمارهٔ Sup. Pers. 493].
فردوسی، ا. (848 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ پاپ، واتیکان، به نشانهٔ Ms. Pers. 118].
فردوسی، ا. (849 ق). شاهنامه، [تصویر نسخهٔ خطی]. انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علوم شوروی در لنینگراد. ش S. 1654.
فردوسی، ا. (852 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ دانشگاه آکسفورد، به نشانهٔ Ms. Pers. C. 4.].
فردوسی، ا. (891 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ بریتانیا، لندن، به نشانهٔ Add. 18 188].
فردوسی، ا. (قرن هشتم). شاهنامه (کوچک اوّل) [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ چستربیتی، دوبلین، به نشانهٔ Per. 104].
فردوسی، ا. (894 ق). شاهنامه [تصویر نسخهٔ خطی، نسخهٔ کتابخانهٔ دولتی برلین، به نشانهٔ Ms. or. Fol. 4255].
فردوسی، ا. (1352). داستان رستم و سهراب از شاهنامه. مقدمه، تصحیح و توضیح م، مینوی. بنیاد شاهنامهٔ فردوسی.
فردوسی، ا. (1353). شاهنامه. تصحیح ژ، مول. شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
فردوسی، ا. (1365). شاهنامه. به کوشش م، رمضانی. پدیده (کلالهٔ خاور).
فردوسی، ا. (1375). غمنامهٔ رستم و سهراب. انتخاب و شرح ج، شعار و ح، انوری. قطره.
فردوسی، ا. (1379). اختیارات شاهنامه: متنی گزیده از قرن پنجم هجری. به انتخاب علی بن احمد. به تصحیح م، جیحونی و م، فشارکی. آستان قدس رضوی.
فردوسی، ا. (1379). شاهنامه (همراه با خمسهٔ نظامی) نسخه‌برگردان از روی نسخهٔ مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مشهور به شاهنامهٔ سعدلو. (کتابت سدهٔ هشتم). [مقدمه از ف. مجتبایی]. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
فردوسی، ا. (1381). داستان رستم و سهراب. تصحیح م، جیحونی. دفتر هفتم. شاهنامه پژوهشی.
فردوسی، ا. (1380). شاهنامه از دستنویس موزهٔ فلورانس، به کوشش ع، جوینی. ج. 3، دانشگاه تهران.
فردوسی، ا. (1384). شاهنامه (چاپ عکسی از روی نسخهٔ خطّی کتابخانهٔ بریتانیا به شمارهٔ Add,21,103 مشهور به شاهنامهٔ لندن). نسخه‌برگردان: ا. افشار و م. امیدسالار. طلایه.
فردوسی، ا. (1385). شاهنامه. ویرایش ف، جنیدی. بلخ وابسته به بنیاد نیشابور.
فردوسی، ا. (1389). شاهنامه: نسخه برگردان از روی نسخهٔ کتابت اواخر سدهٔ هفتم و اوایل سدهٔ هشتم هجری قمری، کتابخانهٔ شرقی وابسته به دانشگاه سن ژوزف بیروت. شمارهٔ NC .43 [به کوشش ا. افشار، م. امیدسالار، ن. مطلّبی کاشانی]. طلایه.
فردوسی، ا. (1391). شاهنامه. به کوشش ج، خالقی مطلق، دفتر ششم با همکاری م، امیدسالار و دفتر هفتم با همکاری ا، خطیبی. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
فردوسی، ا. (1393 الف). شاهنامه، پیرایش ج، خالقی مطلق. سخن.
فردوسی، ا. (1393 ب). شاهنامهٔ فردوسی (به کوشش س، حمیدیان). قطره.
فردوسی، ا. (1399). داستان رستم و سهراب. پیرایش و گزارش ج، خالقی مطلق (با همکاری م، افشین‌وفایی و پ، فیروزبخش). سخن.
فردوسی، ا. (1829). شاهنامه. به کوشش ت، ماکان. کلکته.
فردوسی، ا. (1877). شاهنامه. به کوشش ی، وللرس. بریل.
کزازی، م. (1390). نامهٔ باستان: ویرایش و گزارش شاهنامهٔ فردوسی. ج. 2، سمت.
مستوفی، ح. (1377). ظفرنامه به انضمام شاهنامه: چاپ عکسی از روی نسخهٔ خطّی مورّخ 807 هجری قمری، کتابخانهٔ بریتانیا، شمارهٔ OR.2833. مرکز نشر دانشگاهی و آکادمی علوم اتریش.
یاحقی، م. (1368). سوگنامهٔ سهراب. توس.
Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.

  • Receive Date 12 August 2025
  • Revise Date 14 July 2026
  • Accept Date 14 July 2026