Re-experiencing the audience of the Masnavi through the mediation of narrative

Document Type : Research Article

Authors

Bahare Refahi ¹

Alireza Nikouei ²

Mohammad kazem Yusofpur ²

¹ PhD Student of Persian Language and Literature.

² Associate Professor of University of Guilan.

10.22067/jls.2026.96386.1773

Abstract

With the importance of "experience" in the West, which was due to paradigmatic changes in science, biological, existential, religious, and mystical experiences, gained special validity. This means that every experience occurs within a framework that makes that experience possible. In a sense, mystical experience is not immune to the mediating capacity of language and other mediators (including narrative). N
With the importance of "experience" in the West, which was due to paradigmatic changes in science, philosophy, theology, and under the influence of trends such as the Reformation, Protestantism, Romanticism, and modern theology; individuality, subjectivity, and the negation of the church-mediated system of domination in relation to God and the sacred, and consequently, biological, existential, religious, and mystical experiences, gained special validity. Therefore, experience and its relationship with language, mind, memory, emotions/feelings, body, context/context, tradition, and narrative became the focus of studies. Gradually, the discussion of "diversity of experience" was raised, including types of religious (James, Davis, etc.) and mystical (Otto, Stace, Katz, etc.) experience. In contrast to those who insisted on the "immediacy" of religious and mystical experiences, some emphasized the existence of "mediators" (Katz, etc.). This means that every experience occurs within a framework that makes that experience possible. In a sense, mystical experience is not immune to the mediating capacity of language and other mediators (including narrative). Language, narrative, imagination, concept, and form are mediators and intermediaries that formulate and transmit internal, abstract matters, ideas, and theories. Narrative as a mediator does not merely reflect content, but is inseparable from content, meaning that it is not possible to achieve a minimum of content (in this discussion, mystical experience) by setting aside narrative. This means that the manner of narration, the act of narration, and the type of narration are also content-creating. Rumi's narrative style in the Masnavi and his storytelling techniques, which begin with tangible and pervasive human affairs and issues and familiar situations and gradually deal with existential details, dead ends, failures, departures, and conclusions, cause the stories and digressions of the Masnavi to simultaneously shape and advance two types of movement: horizontal and expanding movement and deep and vertical movement. In this particular narrative style, the level of the narrative and the "form of a legend" for the general audience come into play, and the depth and inner nature of the narrative provide the ground for metaphorical and interpretive understanding and immersive reading for specific and specific audiences. In immersive reading, the audience/reader is provided with the opportunity to re-experience (experience the initial experience). In this article, we first address the role of narrative as a mediator, and then we demonstrate Rumi's specific methods of storytelling and creating a platform for the audience's re-experiencing.
arrative as a mediator does not merely reflect content, but is inseparable from content, meaning that it is not possible to achieve a minimum of content (in this discussion, mystical experience) by setting aside narrative. Rumi's narrative style in the Masnavi and his storytelling techniques, which begin with tangible and pervasive human affairs and issues and familiar situations and gradually deal with existential details, dead ends, failures, departures, and conclusions, cause the stories and digressions of the Masnavi to simultaneously shape and advance two types of movement: horizontal and expanding movement and deep and vertical movement. In this particular narrative style, the level of the narrative and the "form of a legend" for the general audience come into play, and the depth and inner nature of the narrative provide the ground for metaphorical and interpretive understanding and immersive reading for specific and specific audiences. In immersive reading, the audienceis provided with the opportunity to re-experience. In this article, we first address the role of narrative as a mediator, and then we demonstrate Rumi's specific methods of storytelling and creating a platform for the audience's re-experiencing.

Keywords

Rumi's Masnavi

narrating

mystical experience

re-experiencing

audience

---

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

References

‌ ابوت، اچ.پ. (1397). سواد روایت. ترجمۀ رؤیا پورآذر و نیما اشرفی. چ سوم.تهران: اطراف.

‌ احمدی، ب. (1381الف). هایدگر و تاریخ هستی. چ پنجم. تهران: مرکز.

احمدی، ب. (1381ب). هایدگر و پرسش بنیادین. چ ششم. تهران: مرکز.

‌ اُلیری، ت. (1396). فوکو و ادبیات داستانی. ترجمۀ فرهاد اکبرزاده. تهران: نشر بان.

‌استیس، و. ت.  (1358). عرفان و فلسفه. ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی. چاپ نهم.تهران: سروش.

اسکولز، . (1379) درآمدی برساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: نشر آگه.

اسماعیلی، م.، و جوادی، م. (1394). بررسی و ارزیابی دیدگاه شلایرماخر درباب ماهیت تجربه و معرفت عرفانی. فصلنامۀ علمی_پژوهشی دانشگاه قم. سال شانزدهم، شماره سوم، شماره پیاپی63، صص7-28.

اسماعیلی، م.. (1393). بررسی، مقایسه و ارزیابی ساخت‌گراییِ کتز و پراودفوت درباب ماهیت تجربۀ عرفانی. قبسات. صص45-76.

اسماعیلی، م. (1393). پدیدارشناسی تجارب وحدت و نسبت آن با خداباوری (دیدگاه نلسون پایک درباب ماهیت تجربه عرفانی). ذهن، شمارۀ58، صص 139-162.

اشنایدر، ر. (1391). نظریۀ واکنش خواننده. ترجمۀ نفیسه سادات موسوی. دانشنامۀ روایت‌شناسی. صص 209-215.

اکبری گندمانی، م.، و کمالی بانیان، م. (1396). شگردهای قبض و بسطِ روایت در مثنوی معنوی. ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، ش 48- 40-74

امیراوغلو، ا. (1401). صوفی و زبان با تکیه بر آثار مولانا. ترجمۀ دکتر رحیم کوشش. تهران: سبزان.

اوتو، ر. (1397). عرفان شرق و غرب. ترجمه انشاءالله رحمتی. چ  دوم. تهران: سوفیا.

بامشکی، س. (1391). روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی. تهران: هرمس

پازوکی، ش. (1382). تذکره الاولیا در عصر ما، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ش. ص ۴۰- ۵۳

پالمر، ر. (1395). علم هرمنوتیک، ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی، تهران، هرمس.

پراودفوت، و. (1377). تجربه دینی. ترجمۀ عباس یزدانی. قم: مؤسسۀ فرهنگی طه.

پورنامداریان، ت.، و بامشکی، س.  (1388) مقایسۀ داستان‌های مشترک مثنوی و منطق الطّیر با رویکرد روایت شناسیِ ساختگرا، جستارهای نوین ادبی، ش 165: 1-26

تاملینگ، ج. (1401). تمثیل، ترجمه مریم رامین نیا. اصفهان: نشر خاموش

توکلی، ح. ر. (1379). از اشارت‌های دریا؛ بوطیقای روایت، تهران: نشر مروارید

جمادی، س. (1385). زمینه و زمانه پدیدارشناسی. تهران: ققنوس.

رشیدیان، ع. ک. (1393). فرهنگ پسامدرن، تهران: نشر نی

زرین‌کوب، ع. ح. (1362). سرّ نی. ج اول. چاپ دوم. تهران: علمی.

زرین‌کوب، ع. ح. (1366). بحر در کوزه. چاپ دوازدهم. تهران: علمی.

زرین‌کوب، ع. ح. (1386). سرّ نی. ج دوم. چاپ هفتم.تهران: علمی.

ژیژک، ا. (بی‌تا). دید پارالکسی، ترجمه فریبرز همایی، کتاب‌های پروبلماتیکا

شاکر، م.، و دیگران. (1401) شگردهای مولوی برای اقتاع مخاطب در داستان نخجیران و شیر، دوفصلنامه علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، ش 1

شمس، م. ج. (1381). تحلیل تجارب عرفانی بر مبنای تفسیر قرآنی و زبان عرفانی. معارف، شماره57، صص41-48.

صابری‌نیا، ز.، و محمدی‌بدر، ن.، و کوپا، ف.، و درودگریان، ف. (1400). تأویل و نقد ماهیت آن در مثنوی معنوی با تکیه بر آرای پل ریکور. نقد و نظریۀ ادبی. شماره پیاپی 12، صص 189-214.

صفایی حائری، ع. (1384) روش نقد؛ جلد پنجم: نقد مکتب‌ها: آرمان تکامل (اگزیستانسیالیسم)، قم: لیلۀ‌القدر.

صلاحی خلخالی، م.، و دیگران. (1403) تحلیل مؤلّفه‌های تجربۀ عرفانی در داستان دقوقی با استفاده از نظریۀ والتر استیس و ویلیام جیمز، ادبیات عرفانی، شماره 37 - 9-38

طلیعه‌بخش، م.، و نیکویی، ع. ر. (1397).‌ معرفت و مرزهای موقعیت در مثنوی مولوی. دوفصلنامۀ علمی- پژوهشی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا ^(س) .  سال نهم، شمارۀ 16، صص 83-117.

عباسی، ب. (1391). تجربه دینی و چرخش هرمنوتیکی. تهران: هرمس.

فتوحی، م. (138۹). بلاغت تصویر. چاپ دوم. تهران: سخن.

فتوحی، م.، و علی‌نژاد، م. (1388). بررسی رابطۀ تجربۀ عرفانی و زبانِ تصویری در عبهرالعاشقین. ادب‌پژوهی. شمارۀ10، صص7-25.

فردوسی، ح. ر. (1378). مکانیزم رئالیزم جادویی در مثنوی معنوی. گناباد: مرندیز.

فولادی، ع. ر. (1387). زبان عرفان. تهران: فراگفت.

کتز، ا. (1383). ساختگرایی، سنت و عرفان؛ پژوهشی در زمینه مندی تجربه عرفانی، ترجمه و تحقیق سید عطاء انزلی، قم: آیت عشق

گاتشال، ج. (1395). حیوان قصه‌گو. ترجمۀ عباس مخبر. چاپ دوم. تهران: نشر مرکز.

گاتشال، ج. (1403). پارادکس داستان، چگونه اشتیاق ما به داستانگویی جوامع را می‌سازد و از بین می‌برد، ترجمه هیراد شفیعی، تهران: کتابسرای همراز

لوید، ژ. (1380). هستی در زمان. ترجمۀ منوچهر حقیقی‌راد. تهران: دشتستان.

مصطفوی، ن. (1403). حکمت متعالیه از ساختارگرایی تا پساساختارگرایی، فصلنامه ادبیات عرفانی دانشگاه الزهراء، ش 37 – صص 73-102

مصلح، ع. ‌ا. (1393). تجربه واحد (مطالعه‌ای تطبیقی در مبانی عرفان‌های جهانی)، تهران: علمی

مک کوئین، ج. (1389). تمثیل. ترجمۀ حسن افشار. تهران: مرکز.

مولوی، ج. م. م. (1378) مثنوی معنوی، به اهتمام توفیق سبحانی، تهران: روزنه

مولوی، ج. م. م. (1381). فیه‌مافیه. به کوشش زینب یزدانی. تهران: عطار.

میرباقری فرد، ع. ا.،و محمدی، م. (1395). عبارت و اشارت در زبان عرفانی، پژوهشنامه عرفان، ش 15- صص193-216

نویا، پ. (1373). تفسیر قرآن و زبان عرفانی. ترجمۀ اسماعیل سعادت. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

وکیلی، ه. (1389). چیستی و ویژگی‌های تجربه عرفانی. حکمت معاصر، 107- 119

ویشر برانز، ک. (1398). چرا ادبیات؟ به سوی رویکردی بدیل در خوانش و تدریس ادبیات. ترجمۀ مرضیه عاشوری. مقدمه و ویرایش مسعود فرهمندفر. تهران: سیاهرود.

هرمن، د. (1392). عناصر بنیادین در نظریه‌های روایت. ترجمۀ حسین صافی. تهران: نی.

یاوری، م. (1379). ساختارشناسی نمایش ایرانی. تهران: حوزه هنری

یزدان پناه، ی.، و دیگران. (1393). تبیـین و ارزیـابی نظریـۀ بافـت اتحـادی ذاتگرایـان در بـاب تجربۀ عرفانی با تمرکز بر دیدگاه اسـتیس و فـورمن. آیین حکمت، ش 19- صص 167-205

یوسفپور، م. ک. (1386). نقش استطراد در حکایت مثنوی. فصلنامه پژوهش‌های ادبی، ش 16- صص 271-294

یوسفی، ع.، و تابعی، م. (1391). پدیدارشناسی تجربی راهی برای فهم تجربه‌های دینی. جامعه‌شناسی تاریخ. دورۀ4، شمارۀ1، صص71-93.

Forman, R. K. C. (1999). Mysticism, Mind, and Consciousness. Albany: State University of New York Press.

Gotttschal, J. (2021). The Story Paradox: How Our Love of Storytelling Builds Spcieties and Tears Them Down. New York: Basic Books

Johnson, m. (1987). The body in the mind:The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason. University of Chicago Press

Otto, R. (1924). The idea of the holy. Translated by john w.harvey. London: Oxfprd.