New Literary Studies

New Literary Studies

A Discussion on کرگ (rhinoceros) and گرگ (wolf) with Reference to the New Critical Edition of Qatrān Tabrīzī’s Dīvān

Document Type : Research Article

Author
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
Abstract
This article demonstrates how one of the features of the Persian script in the past has challenged the reading of certain passages in manuscript versions and has caused misreadings. This feature is the similarity between the letters 'ک' and 'گ', which have been written quite similarly at times without any distinguishing mark, making the written form of certain words that differ only in these two letters uniform. Our focus is particularly on the names of two animals, 'کرگ' (rhinoceros) and 'گرگ' (wolf), which have been used in the poetry of Qaṭrān Tabrīzī, a 12th-century poet. We are aware of the characteristics of these two animals from ancient texts related to animals as well as literary works that have reflected this zoological knowledge. However, the editors of Qaṭrān’s recently published Dīvān have made mistakes in identifying these two animals in certain instances. Here, by drawing on some zoological knowledge and certain collocations in the Persian and Arabic textual traditions and post-Islamic Pahlavi literature, we have proposed evidence for the correct reading of the word.
Keywords
Subjects

Authors retain the copyright. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0
International License (CC BY 4.0). https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

آملی، ش. م. (۱۳۸۱). نفائس‌الفنون فی عرایس‌العیون. تصحیح ابوالحسن شعرانی. ج. ۳. کتابفروشی اسلامیه.
آیدنلو، س. (۱۳۸۵). نخستین سند ادبی ارتباط آذربایجان با شاهنامه. مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه شهید چمران اهواز)، ۲ (۱)، ۱۱۱-۱۴۲.
ابن محدث تبریزی. (۱۳۹۷). عجایب‌الدنیا. تصحیح علی نویدی ملاطی. انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن.
ابوتمّام، ح. ا. (۱۴۲۱ ق/۲۰۰۰ م). دیوان. شرحه و ضبطه و قدّم له إیمان البقاعی. ج. ۲. مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
ابوفراس حمدانی (۱۴۰۸ ق/۱۹۸۷ م). دیوان (علی روایة ابن خالویه و روایات آخر). حقّقه و شرّحه محمد التونجی. منشورات المستشاریة الثقافیة للجمهوریة الاسلامیة الایرانیه.
اسدی طوسی، ح. ا. (۱۳۵۴). گرشاسب‌نامه. به اهتمام حبیب یغمائی. کتابخانۀ طهوری.
امیدسالار، م. (۱۳۹۷). گرشاسپ‌نامه. در: سی و دو مقاله در نقد و تصحیح متون ادبی. انتشارات دکتر محمود افشار، ۴۳۵‑‏۴۴۴.
ایرانشان بن ابی‌الخیر. (۱۳۷۷). کوش‌نامه. به کوشش جلال متینی. انتشارات علمی.
بداؤنی، ع. (۱۳۸۰). منتخب‌التواریخ. تصحیح احمدعلی صاحب. به کوشش توفیق ه. سبحانی. ج. ۱. انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
تفضلی، ا. (۱۳۷۶). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار. سخن.
جاحظ، ا. ع. (۱۳۸۴ ق/۱۹۶۵ م). الحیوان. تحقیق عبدالسلام محمد هارون. ج. ۱. مکتبه و مطبعه مصطفی البابی الحلبی و اولاده بمصر.
حاسب طبری، م. ا. (1391). تحفه‌الغرائب. تصحیح جلال متینی. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
خالقی مطلق، ج. (۱۳۹۶). واژه‌نامۀ شاهنامه. به کوشش فاطمه مهری و گلاله هنری. سخن.
دنیسری، ش. م. (۱۳۸۷). نوادرالتبادر لتحفه‌البهادر. به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و ایرج افشار. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رحیم‌پور، م. (۱۳۹۲). اشعار باقی‌مانده از شهاب‌الدین مهمرة بداؤنی. ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان (شبه‌قاره)، ۱ (۱)، ۱۵۷-۱۸۳.
زجّاجی. (۱۳۹۰). همایون‌نامه (تاریخ منظوم). تصحیح علی پیرنیا. میراث مکتوب.
سعدالدین وراوینی. (۱۳۸۰). مرزبان‌نامه. به کوشش خلیل خطیب‌رهبر. انتشارات صفی‌علی‌شاه.
شفیعی کدکنی، م. (۱۳۷۲). صور خیال در شعر فارسی. مؤسسۀ انتشارات آگاه.
شهمردان بن ابی‌الخیر. (۱۳۶۲). نزهت‌نامۀ علائی. تصحیح فرهنگ جهانپور. مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صفا، ذ. (۱۳۶۹). تاریخ ادبیات در ایران. ج. ۲. انتشارات فردوس.
طوسی، م. م. (۱۳۸۲). عجایب‌المخلوقات و غرائب‌الموجودات. به اهتمام منوچهر ستوده. انتشارات علمی و فرهنگی.
عابدی، م.، و همکاران. (۱۴۰۲). مقدمه بر: دیوان قطران تبریزی. تصحیح محمود عابدی و مسعود جعفری، با همکاری تهمینه عطائی و شهره معرفت. فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
عبدالهادی مراغی. (۱۳۸۸). منافع حیوان. به کوشش محمد روشن. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
عمعق بخاری. (۱۳۳۹). دیوان. تصحیح سعید نفیسی. انتشارات کتابفروشی فروغی.
عنصری، ا. ح. (۱۳۴۱). دیوان. به اهتمام یحیی قریب. بانک بازرگانی.
عیدگاه طرقبه‌ای، و. (۱۴۰۱). تلفّظ در شعر کهن فارسی. ویراست دوم.‌ انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
فرخی سیستانی. (۱۳۷۸). دیوان. تصحیح محمد دبیرسیاقی.‌ زوار.
فردوسی، ا. (۱۳۹۳). شاهنامه. به کوشش جلال خالقی مطلق. ج. ۳ و ۶. مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
فروزانفر، ب. (۱۳۸۳). تاریخ ادبیات ایران (بعد از اسلام تا پایان تیموریان). به کوشش عنایت‌الله مجیدی.‌ سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فروزانفر، ب. (۱۳۸۷). سخن و سخنوران. زوار.
قزوینی، ز. م. (بی‌تا). عجایب‌المخلوقات و غرائب‌الموجودات. تصحیح نصراللّه سبّوحی. کتابخانه و چاپخانۀ مرکزی ناصرخسرو.
قطران تبریزی. (۱۳۶۲). دیوان. به اهتمام محمد نخجوانی. انتشارات ققنوس.
قطران تبریزی. (۱۴۰۲). دیوان. تصحیح محمود عابدی و مسعود جعفری، با همکاری تهمینه عطائی و شهره معرفت، ج. ۱ و ۲. فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
مایل هروی، ن. (۱۳۸۰). تاریخ نسخه‌پردازی و تصحیح انتقادی نسخه‌های خطی. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
متینی، ج. (۱۳۴۶). رسم‌الخط فارسی در قرن پنجم هجری. مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ۳ (۲ و ۳)، ۱۵۹-۲۰۶.
متینی، ج. (۱۳۴۷). تحول رسم‌الخط فارسی از قرن ششم تا قرن سیزدهم هجری. مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. ۴ (۳)، ۱۳۵-۱۶۲.
متینی، ج. (۱۳۶۶). کوش یا گوش؟. ایران‌نامه، ۲۱، ۱-۱۴.
متینی، ج. (۱۳۷۷). مقدمه بر: کوش‌نامه. انتشارات علمی.
معزی، م. ع. ن. (۱۳۱۸). دیوان. به سعی و اهتمام عباس اقبال. کتابفروشی اسلامیه.
منوچهری دامغانی. (۱۴۰۳). دیوان. به کوشش راضیه آبادیان.‌ انتشارات دکتر محمود افشار.
مهری، ف. (۱۴۰۰). تصویر ایرانیان از کرگدن با نگاهی به شعر فارسی. پژوهش‌های ایرانشناسی، ۱۱ (۱)، ۹۵-۱۱۸.
ناصرخسرو قبادیانی. (۱۳۸۰). دیوان اشعار. به اهتمام نصرالله تقوی. تصحیح مجتبی مینوی. انتشارات معین.
نصراللّه منشی، ا. (۱۳۸۱). کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی. مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر.
نظامی گنجه‌ای. (۱۳۸۰). هفت‌پیکر. تصحیح حسن وحید دستگردی. به کوشش سعید حمیدیان. نشر قطره.
نظامی گنجه‌ای. (۱۳۸۳). خسرو و شیرین. تصحیح حسن وحید دستگردی. به کوشش سعید حمیدیان. نشر قطره.
واژه‌نامۀ موضوعی زبان‌های باستانی ایران (بدن انسان و جانوران، نام‌های جانوران) (۱۳۹۰). زیر نظر حسن رضائی باغ‌بیدی.‌ فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
وزیدگیهای زادسپرم. (۱۳۸۵). نگارش فارسی، آوانویسی و تصحیح محمدتقی راشد محصل.‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
هجویری، ع. ع. (۱۳۸۴). کشف‌المحجوب. تصحیح محمود عابدی. سروش.
هدایت، ر. ق. (۱۳۸۲). مجمع‌الفصحاء. تصحیح مظاهر مصفا. ج. ۱.‌ امیرکبیر.
هدایت، ر. ق. (۱۳۸۳). مدارج‌البلاغه در علم بدیع. تصحیح حمید حسنی، با همکاری بهروز صفرزاده. فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
یاحقی، م. (۱۳۹۷). گرگسار یا کرگسار؟. جستارهای ادبی، شماره ۲۰۰، ۳۷-۵۴.
یغمایی، ح. (۱۳۵۴). مقدمه بر: گرشاسب‌نامه. کتابخانۀ طهوری.
Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.

  • Receive Date 19 April 2025
  • Revise Date 25 April 2026
  • Accept Date 01 July 2026