تصحیح و بازخوانی حکایتِ ناقصِ متن نزهة‌‌العقول فی لطایف ‌الفصول

نوع مقاله : مقالۀ کوتاه

نویسنده

امین یعقوبی(ماریف)

دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

10.22067/jls.2025.89400.1615

چکیده

متن نزهة‌‌العقول فی‌لطایف الفصول ازجمله متون فنی به‌شمار می‌رود که تنها یک نسخه از آن باقی مانده است. این متن از نویسنده‌ای به نام ابوطاهر محمدبن محمد یحیی العوفی است که به‌صورت تقریبی می‌توان آن را متعلق به‌حدود سدۀ هفتم هجری دانست. تنها نسخۀ آن در کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی به‌شمارۀ 9084 محفوظ است. در تصحیحی که ایرج افشار و جواد بشری بر متن نزهة‌‌العقول فی لطایف الفصول داشته‌اند، حکایتی در فصل سی و نهم کتاب به‌طور ناقص و درهم‌آمیخته ذکر شده است؛ آغاز و پایان حکایت نیامده و در میانۀ آن هم جملاتی افتاده است. بررسی نسخۀ خطی نشان می‌دهد که متن اصلی از انسجام کامل برخوردار بوده و مشکلات موجود صرفاً ناشی از خطاهای تصحیح و انتشار است. این مقاله با ارائۀ شواهد نسخه‌شناختی ازجمله تصویر صفحۀ مربوطه و مقابلۀ دقیق متنی، تصحیح کاملی از این حکایت ارائه داده و نقص‌های نسخۀ چاپی را مرتفع ساخته است.

کلیدواژه‌ها

نزهة‌‌العقول فی لطایف ‌الفصول

تصحیح ناقص

حکایت

ایرج افشار

جواد بشری

موضوعات

• تصحیح نسخه

---

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

مراجع

العوفی، م. م. (1390). نزهة‌العقول فی‌لطایف‌الفصول، تصحیح ایرج افشار با یاری جواد بشری، انتشارات بنیاد موقوفات محمود افشار.

العوفی، م. م. (بی‌تا). نسخۀ خطی نزهة‌العقول فی‌لطایف‌الفصول، به شمارۀ 9084، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی، قم.

درایتی، م. (1389). فهرستوارۀ دست‌نوشت‌های ایران (دنا). ج 10،  سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.

درایتی، م. (1390). فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا). ج 33،  سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.

منزوی، ا. (1381). فهرستوارۀ کتاب‌های فارسی، چاپ اول، مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.

صفری‌ آق‌قلعه، ع. (1390). نزهة‌العقول اثری دیگر از مؤلف جوامع‌الحکایات، گزارش میراث، شمارۀ 46، صص 13 و 14.

یعقوبی، ا.، روزبه،  م. ر.، مرادخانی، ص.، و  نوری، ع. (1400). آسیب‌شناسی تصحیح نزهة‌العقول فی‌لطایف‌الفصول ابوطاهر محمدبن محمد یحیی عوفی، متن‌شناسی ادب فارسی، دانشگاه اصفهان، سال سیزدهم، شمارۀ سوم، صص 47‑33.

یعقوبی، ا.،  روزبه، م. ر.، مرادخانی، ص.، و  نوری، ع. (1402). سبک‌شناسی نزهة‌العقول فی‌لطایف‌الفصول و تردید در انتساب آن به صاحب جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات، نثرپژوهی ادب فارسی، دانشگاه کرمان، دورۀ 26، شمارۀ 53، صص 315-346.