جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

از عدالت تا مراقبت: خوانش جنسیتی مواجهه با دریا در اهل غرق

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس.
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان،بندرعباس.
چکیده
داستان اهل غرق (۱۳۶۸) منیرو روانی‌پور یکی از برجسته‌ترین آثار ادبیات معاصر ایران در بازنمایی رابطۀ انسان و طبیعت، به‌ویژه دریا، در بستر فرهنگ جنوب است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردی تفسیری، مواجهۀ جنسیتی با دریا را در این رمان، ذیل چارچوب نظری «اخلاق مراقبت»، «بوم فمینیسم» و «جامعه‌شناسی محیط‌زیست» بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که زنان جفره دریا را موجودی زنده، زاینده و رابطه‌مند می‌بینند و مواجهه‌شان مبتنی بر مراقبت، سوگ، آیین و حفظ پیوند است؛ در مقابل، مردان عمدتاً دریا را قلمرویی برای کار، خطر و سلطه می‌پندارند و حتی مناسک سنتی‌شان در خدمت کنترل و فاصله‌گذاری اخلاقی است. ورود مدرنیته این شکاف را به تقابل تبدیل می‌کند: منطق عدالت مردانه به سلطۀ ابزاری و کالایی‌سازی طبیعت می‌انجامد و منطق مراقبت زنانه یا به حاشیه رانده می‌شود یا به مقاومت سیاسی و مرگ اسطوره‌ای منجر می‌گردد. شخصیت مه‌جمال به‌عنوان تنها مرد دارای اخلاق مراقبت، استثنای تراژیکی است که به دلیل تعلیق میان دریا و خشکی، امکان پل زدن میان دو نگاه را دارد اما درنهایت قربانی گسست کامل می‌شود. رمان درنهایت فروپاشی آبادی و انتقام دریا را به تصویر می‌کشد و هشداری اخلاقی-اکولوژیکی دربارۀ پیامدهای حذف صدای مراقبت زنانه و جاسازی اکولوژیکی در فرآیند مدرنیزاسیون صادر می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Authors retain the copyright. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0
International License (CC BY 4.0). https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

آبشیرینی، ا.، صالحی، م.، جوکار، م.، و حیات‌داوودی، ف. (1401). نقد و تحلیل بوم‌گرایی داستانِ اهل غرق منیرو روانی‌پور با نگاهی به گفتمان قدرت. متن پژوهی ادبی، 94، صص7-33.
پارساپور، ز. (1397). نقد اکوفمینیستی داستان «آبی‌ها». پژوهشهای ادبی، 69، صص33-50.
پارساپور، ز. (1400). خوانش اکوفمینیستی «زنان بدون مردان». جستارهای نوین ادبی، 215، صص.27-44
روانی‌پور، م. (1368). اهل غرق. تهران: خانه آفتاب
زرمهری، ب.، علوی‌مقدم، م.، و فیروزی‌مقدم. م. (1403).خوانش بوم‌فمینیستی مجموعه‌داستان‌های سنگ‌های شیطان اثر منیرو روانی‌پور برپایۀ رویکرد تعامل فرهنگی نمادین. ادبیات پارسی معاصر، 36 (14)، صص.163-178
شهبازی، ف.، تدینی، م.، منصوری، س.، و پاکدل، م. (1401). نقد بومگرایانۀ رمان اهل غرق منیرو روانی‌پور. متن پژوهی ادبی، 94، صص233-260.
Cudworth, E. (2005). Environment and society (eBook edition). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203994900
d’Eaubonne, F. (1974). le feminisme ou la mort, parís, p.
Gaard, G. (1993). Living interconnections with animals and nature. In G. Gaard & L. Gruen (Eds.), Ecofeminism: Women, animals, nature (pp. 1–12). Temple University Press.
Gilligan, C. (1993). Carol Gilligan's In a Different Voice. Chez Baldwin Writer's House Digital Collection.
Heller, C. (1993). For the love of nature: Ecology and the cult of the romantic. In G. Gaard & L. Gruen (Eds.), Ecofeminism: Women, animals, nature (pp. 219–242). Temple University Press.
Kaur, G. (2024). Women and Nature through Vedic Paradigm: A Comparative Ecofeminist Reading of Roots and Shadows and The God of Small Things, International Journal of English Language, Literature and Translation Studies, 11(3), pp. 43-55.
Oliveri, V. (2003). Sex, Gender, and Death in" The Sea-Wolf". Pacific Coast Philology, 38, pp. 99‑115.
Sarıkaya, D. B. (2023). A study of Henrik Ibsen’s The Lady from the Sea from the perspective of ecofeminism. Litera: Journal of Language, Literature and Culture Studies, 33(1), pp.71-89.
Shiva, V., & Mies, M. (2014). Ecofeminism. Bloomsbury Publishing.
Sutton, P. W. (2017). Nature, environment and society. Bloomsbury Publishing.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 25 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 24 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 25 بهمن 1404