جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

چهره‌شناسی رستم یک دست و هم‌گرایی و ستیزه‌گری او با رستم زال در شاهنامۀ کردی (گورانی)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی اراک –عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان کردستان
2 دانشگاه علامه طباطبایی تهران و دانشگاه آزاد اسلامی اراک
3 دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
چهره‌شناسی پهلوانان و قهرمانان در داستان‌های حماسی و بررسی کارهای آن ها، ما را بیشتر به شناخت باورها، اعتقادات و اتفاقات تاریخی گذشته نزدیک می‌کند. همچنین، بررسی سرنوشت و منش بعضی از این پهلوانان حماسی می‌تواند آبشخور بسیاری از اسطوره‌ها و حماسه‌ها را به ما بشناساند. رستم یک دست در بین پهلوانان و قهرمانان داستان های شاهنامۀ کُردی، جایگاه خاصّی را داراست، او موجودی نیمه انسان و نیمه دیو است که رفتار و کردارش در طول داستان ها، تحت تأثیر وجود دوسرشتی اش قرار دارد. دوگانگی سرشتی در این شخصیت، باعث رفتارهای ناهمگون و متضاد در کردار و رفتار او می‌گردد و دو نیروی خیر و شر، در درون او مدام در جدالی پایان ناپذیرند. این چهرة حماسی در شاهنامة کردی، رابطه تنگاتنگی با چهره‌های برجستة منظومه‌های حماسی فارسی دارد که خود قابل توجه و تأمل است. در این مقاله سعی شده است شخصیت و کردارهای رستم یک دست که چهره‌ای ناشناخته در پهنۀ حماسۀ ملی است، معرفی و بررسی و تحلیل شود.
کلیدواژه‌ها

آهنگرنژاد، جلیل؛ پرویزی، قامت. (1390). به‌رزوونامه. کرمانشاه: باغ نی.
اسلامی ‌ندوشن، محمدعلی. (1372). داستان داستان‌ها. تهران: آثار.
اکبری مفاخر، آرش. (1388). «روایت‌شناسی داستان هفت‌گُردان بر پایۀ روایت انوشیروان مرزبان و ابوالقاسم فردوسی». پژوهش‌نامۀ زبان و ادب فارسی (گوهر گویا). س 4. ش 2. صص 103-124.
امینی، محمدرشید. (2009 م.). شاهنامۀ کوردی (هه‌ورامی). الماس خان کندوله‌ای. سلیمانیه، اقلیم کردستان.
انجوی شیرازی، سید ابوالقاسم. (1363). فردوسی‌نامه (مردم و شاهنامه). تهران: علمی.
اوشیدری، جهانگیر. (1394). دانشنامۀ مزدیسنا. تهران: مرکز.
بهرامی، ایرج. (1389). شاهنامة کردی. تهران: آنا.
تهران، سلیم. (1389). دیوان سلیم تهران. با مقدمه و تصحیح محمد قهرمان. تهران: نگاه.
چمن‌آرا، بهروز. (1390). «درآمدی بر ادب حماسی و پهلوانی کردی با تکیه بر شاهنامۀ کردی». جستارهای ادبی. ش 172. صص 119-147.
خالقی مطلق، جلال. (1372). گل رنج‌های کهن. به کوشش علی دهباشی. تهران: مرکز.
رامپوری، غیاث‌الدین محمد. (1363). غیاث ‌اللغات. تهران: امیرکبیر.
رضایی، احترام. (1393). «معرفی محمدقلی سلیم طهرانی و خصایص سیکی دیوان وی». فصلنامۀ تخصصی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). س 7. ش 4. زمستان. صص 109-128.
ریاض، محمد. (1354). «ملاطغرا مشهدی و رسالة تجلیات وی در انشاء». هنر و مردم. ش 151. صص 7-13.
شاد، محمد پادشاه. (1350). فرهنگ آنندراج. محمد دبیرسیاقی. تهران: خیام.
شکور، محمدجواد. (1367). ایران در عهد باستان. تهران: اشرافی.
صفا، ذبیح‌الله. (1367). تاریخ ادبیات در ایران. جلد 2 و 5. تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الله. (1363). حماسه سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.
عفیفی، رحیم. (1374). اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: توس.
فردوسی، ابوالقاسم. (1378). شاهنامه. زیر نظر عبدالحسین نوشین. بر اساس چاپ مسکو. تهران: شمشاد.
کزازی، میر جلال‌الدین. (1379). نامۀ باستان. تهران: سمت.
کزازی، میر جلال‌الدین. (1372). رؤیا، حماسه، اسطوره. تهران: مرکز.
نقشبندی، سید ایوب. (1393). «نگاهی به شاهنامه‌سرایی و رزم‌نامه سرایی در ادب کردی و سنجش آن با شاهنامۀ فردوسی». فصلنامۀ علمی و پژوهشی زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد اسلامی سنندج. س 6. ش 18. صص 149-165.
همزه‌ای، فریبرز. (1393). رزم‌نامه: اسطوره‌های کهن زاگرس. کرمانشاه: دانشگاه رازی.
یاقوتی، منصور. (1391). بَرزونامه. تهران: ققنوس.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.