جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

بازخوانی نقش و کارکرد بازتاب اسطوره در آثار چهار شاعر شاخص شعر رمانتیک افغانستان

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دری، دانشکدۀ تعلیم و تربیه، دانشگاه جوزجان، شبرغان، افغانستان.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران.
چکیده
اسطوره‌ها، به‌عنوان نمادهای روایت‌مند و تصویرهای فرهنگی‌شده، منابعی سرشار از استعاره‌ها، الگو‌ها و کهن‌الگوهای فرهنگی‌اند که امکان توسعۀ لایه‌های معنایی و بلاغی آثار ادبی را فراهم می‌کنند و به شاعران این فرصت را می‌دهند تا با ایجاد پلی میان گذشته و حال، مخاطب را به سفری در زمان و فرهنگ دعوت کنند. این عناصر فرهنگی در ادوار مختلف شعر فارسی بازتابی گسترده داشته و به گونه‌های مختلف در تصویرسازی و مضمون‌پردازی شاعران نقش برجسته ایفا کرده‌اند. در شعر معاصر افغانستان نیز این سازۀ فرهنگی با نقش و کارکردهای متنوع تبارز یافته و شاعران با رویکردهای متنوع در کاربست مفاهیم مختلف از بازتولید اسطوره‌ سوده برده‌اند. به همین سبب، پژوهش حاضر تلاش دارد تا برمبنای منابع کتابخانه‌ای و براساس روش توصیفی- تحلیلی، چگونگی بهره‌گیری پیشگامان شعر رمانتیک افغانستان از عناصر اسطوره‌ای را بررسی و تحلیل کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بازتاب اسطوره در شعر رمانتیک افغانستان، ضمن احیا و تقویت هویت ملی‌فرهنگی، کارکردهای الگوسازی، نقد اجتماعی‌سیاسی، ایجاد پیوند میان گذشته و حال، تقویت بارمعنایی و بلاغی، توصیف مفاهیم انتزاعی، بازتاب عواطف نوستالژیک، تبیین مفاهیم عرفانی و زیبایی‌شناختی را دربر دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

آرین‌پور، ع. (1343). نهال. مطبعۀ دولتی.
اسماعیل‌پور، ا. (1387). اسطوره، بیانِ نمادین. چاپ دوم، سروش.
الیاده، م. (1362). چشم‌اندازهای اسطوره. ترجمۀ جلال ‌ستاری، توس.
ثروتی، ب. (1386). مویه‌های پامیر. الهدی.
دانشگر، م.، و همکاران. (1401). سیر بازتاب مضامین و روایات اساطیری حماسی در شعر معاصر افغانستان (از مشروطه تا 1380 خورشیدی. فنون ادبی. 3 (14)، صص 19- 38.
دانشگر، م.، و همکاران. (1402). بررسی و تحلیل فراخوانی شخصیت‌ها و روایات اسطوره‌ای‌حماسی در شعر زنان افغانستان. کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی. 24 (59)، 121- 154.
دوال‌مالفیت، آ.، و همکاران. (1386). دربارۀ انسان‌شناسی دین. ترجمة ابراهیم موسی‌پور، جوانۀ توس.
رستگار، ع. ‌ش. (1397). طلایه‌داران تجدد شعر دری در افغانستان. کابل: اکادمی علوم افغانستان.
رضایی، م. (1384). آفرینش و مرگ در اساطیر ایران. اساطیر.
ستاری. ج. (1376). اسطوره در جهان امروز.  نشر مرکز.
شریعتی‌سحر، ح. (1390). نگاهی به مجموعه اشعار حضرت رازق فانی. چاپ دوم، امیری.
صراحت‌روشنی، ل‌. (1376). از سنگ‌ها و آیینه‌ها. میوند.
صراحت‌روشنی، ل. (1383). روی تقویم تمام سال. چاپ دوم، انجمن زنان افغان.
فانی، ر. (1395). مجموعه اشعار رازق فانی. به کوشش حفیظ شریعتی‌سحر، چاپ دوم، امیری.
فروغ، خ. (1379). سرنوشت دست‌های نسل فانوس. میوند.
فروغ، خ. (1391). قیام میترا و چند رؤیای دیگر. چاپ دوم، کابل: انجمن قلم افغانستان.
فورست، ل. (1375). رمانتیسم. ترجمۀ مسعود جعفری، مرکز.
قاسم‌زاده، س. ع.، و بزرگ‌بیگدلی، س. (1397). رمان اسطوره‌ای. چشمه.
قلی‌زاده، خ. (1388). بارۀ پهلوانان در اساطیر هندواروپایی. پژوهش‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، 3 (1)، صص 103‑‏122.
قویم، ع. (1387). مروری بر ادبیات معاصر دری. چاپ دوم، سعید.
کاسیرر، ا. (1390). زبان و اسطوره. ترجمۀ محسن ثلاثی، چاپ دوم، مروارید.
نامورمطلق، ب. (1400). درآمدی بر اسطوره‌شناسی. چاپ سوم، سخن.
نامورمطلق، ب.، و عوض‌پور، ب. (1395). اسطوره و اسطوره‌شناسی نزد ماکس مولر. موغام.
یاحقی، م. ج. (1398). فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها. چاپ ششم، فرهنگ معاصر.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 58، شماره 3
زمستان 1404
صفحه 151-123

  • تاریخ دریافت 08 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 30 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1404