جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

شگردهای روایی فراداستان تاریخی و رئالیسم جادویی (مطالعۀ موردی: داستان «اعتصام‌السلطنه» بیژن نجدی)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
چکیده
این مقاله با تمرکز بر داستان «اعتصام‌السلطنه» اثر بیژن نجدی، به بررسی نحوۀ به‌کارگیری شگردهای فراداستان تاریخی و رئالیسم جادویی می‌پردازد. مسألۀ اصلی پژوهش آن است که نشان دهد چگونه تلفیق این دو سبک روایی، با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی خاص، روایت تثبیت‌شده و اقتدارمحور تاریخ را دچار گسست کرده و امکان خوانشی چندلایه، انتقادی و بازاندیشانه از گذشته را فراهم می‌آورد؛ خوانشی که تاریخ را از سلطۀ گفتمان قدرت رها ساخته و امکان شنیدن صداهای به‌حاشیه‌رانده‌شده را فراهم می‌کند. با رویکردی روایت‌شناسانه، مقاله تحلیل می‌کند که نجدی با بهره‌گیری از شگردهای فراداستانی چون راوی خودآگاه، روایت غیرخطی، شخصیت‌بخشی به اشیاء و چهارچوب‌شکنی، ساختار رسمی تاریخ را به چالش می‌کشد. در کنار این، مؤلفه‌های رئالیسم جادویی مانند خواب‌های نمادین، زبان شاعرانه، اروتیسم استعاری و دوگانگی واقعیت و خیال، جهانی روایی خلق می‌کنند که در آن مرز میان حافظه، اسطوره و تاریخ به‌تدریج محو می‌شود. تلفیق این دو سبک نه‌تنها دریافت تاریخ را از قالب‌های نهادینه‌شده و تک‌صدایی خارج می‌سازد، بلکه جایگاه خواننده را از موقعیتی منفعل به کنشگری معناگرایانه ارتقا می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نجدی تاریخ را نه به‌عنوان گزارشی عینی از رویدادها، بلکه به‌مثابۀ کنشی ادبی و انتقادی بازآفرینی می‌کند؛ کنشی که هدف آن احیای صداهای خاموش‌شده در حافظۀ جمعی و نقد روایت‌های مسلط تاریخی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

باورز، م. ‌آ. (1399). رئالیسم جادویی. مترجم سحر رضا‌سلطانی. چاپ دوم. روزنه
پاینده، ح. (1391). داستان کوتاه در ایران (داستان‌های مدرن). چاپ دوم. نیلوفر
پاینده. ح.  (1393). داستان کوتاه در ایران (داستان‌های پسامدرن) چاپ دوم. نیلوفر
پرینس، ج. (1391). روایت‌شناسی (شکل و کارکرد روایت). مترجم محمد شهبا. مینوی خرد
تسلیمی، ع. (1388). گزاره‌‌هایی در ادبیات معاصر ایران، چاپ دوم. آمد
حاجی‌آقابابایی، م. ر.، و واعظ، ب. (1402). از متن تا معنا. مهراندیش
حنیف، م.، و حنیف، م. (1397). بومی‌سازی رئالیسم جادویی در ایران. علمی و فرهنگی
شمیسا، س. (1389). مبانی رمان نو. مصاحبه در ماهنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت. ش 49. صص 4_ 8
عبداللهیان، ح. (1385). عوامل شاعرانگی در داستان‌های نجدی. فصلنامه علمی_ پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا. شماره 56 و 57. صص 118.
کوندرا، م. (1393). هنر رمان. مترجم پرویز همایون‌پور. چاپ ششم. قطره
لاج، د. (1393). هنر داستان‌نویسی. مترجم رضا رضایی. چاپ سوم. نی
لاج، د.، و همکاران. (1402). نظریه‌های رمان: از رئالیسم تا پسامدرنیسم. مترجم حسین پاینده. چاپ پنجم. نیلوفر
مک‌هیل، ب.،  و همکاران. (1396). مدرنیسم و پست‌مدرنیسم در رمان. مترجم حسین پاینده. چاپ سوم. نیلوفر
نجدی، ب. (1392). واقعیت رویای من است. مرکز
نجدی، ب. (1399). داستان‌های ناتمام. چاپ یازدهم. مرکز
وارد، گ. (1389). پست‌مدرنیسم. مترجم قادر فخر رنجبری و ابوذر کرمی. ماهی
وو، پ. (1397). فراداستان. مترجم  شهریار وقفی‌پور. چاپ دوم. چشمه.
                  
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 58، شماره 3
زمستان 1404
صفحه 177-153

  • تاریخ دریافت 16 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 30 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1404