امروزه شرحها نزد خوانندگان و علاقهمندان به متون ادبی از نقش و جایگاه ویژهای برخوردارند. اهمّیّت روزافزون شرحها در فرایند فهم مخاطبان از آثار ادبی و رونق بازار شرحنویسی، بهویژه در دهههای اخیر، باعث شده است تا شارحان مختلفی با سطح دانش و توانایی متفاوت، به کار شرحنویسی بر متون بپردازند که نتیجة آن آشفتگی بازار شرحنویسی در این دوره است. این نوشتار با هدف ساماندهی به بخشی از مباحث شرحنویسی، درصدد است تا با بررسی شروح منتشر شده در دهههای گذشته، مهمترین نقاط ضعف آنها را بررسی و تحلیل نماید. به همین منظور، بیش از 250 مورد از شرحهایی که در فاصلة سالهای 1300 تا 1387 به رشتة تحریر درآمدهاند، مورد مطالعه و بررسی قرارگرفتهاند و تلاش شده است تا مهم ترین آسیبها و مشکلات موجود در آنها، طبقهبندی، توصیف و تحلیل شوند و در پایان، ویژگیهای شرح مطلوب و شارح خوب، بیان گردد. این مقاله، مهم ترین نقاط ضعف شروح را با ذکر شواهد از شروح گوناگون، در هفت محور کلّی مورد بررسی قرار میدهد: 1- کاستیهای محتوایی؛ 2- رویکرد نامناسب در شرح؛ 3- ناهماهنگی ساختار ظاهری شرح با نوع اثر و اهداف شارح؛ 4- کمتوجّهی به دانستههای مخاطبان؛ 5. دقیق نبودن یا نادرستی توضیحات 6- بیان پیچیده و زبان نارسا؛ 7- نارسایی مقدّمهها.
کلیدواژهها: روش تحقیق، شرحنویسی، آسیبشناسی، متون ادبی.
