جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

منتخبات شاهنامه از فردوسی تا فروغی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
فردوسی مشهد
چکیده
شاهنامة‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ فردوسی از همان آغا‍‍ز طیّ ادوار مختلف مورد استقبال و توجّه بی نظیر‌ گروه های گوناگون قرار گرفته، به گونه ای که در طول تاریخ ادبیّات ایران از هیچ اثری به اندازة شاهنامه ، گزیده نویسی و برای آن نظیره‌گویی نشده است. این گزیده ها را می‌توان در نسخه‌های مستقل و با عنوان «برگزیده» ، «خلاصه» و «منتخبات» شاهنامة فردوسی و یا در قالب جُنگ‌ها و سفینه‌ها، ابیات منقول در آثار منظوم و منثور آمیخته به نظم مورد بررسی قرار داد. در این مقاله، ضمن احصا و دسته بندی گزیده های شاهنامه، سیر تطّور تاریخی گزیده-نویسی و منتخبات ابیات شاهنامه مورد توجّه قرار گرفته و معلوم شده است که تا عصر اخیر بخش عمده ای از منتخبات شاهنامه، در خارج از مرزهای ایران فراهم آمده و غالباً گلچین ابیات شاهنامه در ایران، در برخی جنگ ها و آثار منظوم و منثور در دوره های مختلف تاریخی آمده است. رواج گزیده‌نویسی در عصر حاضر، حاصل خدمات ارزندة فروغی در زمینة شاهنامه پژوهی و تعیین سال 1313 به عنوان سال هزارة فردوسی است. این امر فعالیّت های گسترده ای را در بزرگداشت فردوسی و معرّفی شاهنامه در سطح جهان به دنبال داشت و انتشار چندین شاهنامة کامل و تهیة منتخباتی را در ایران سبب گردید.
کلیدواژه‌ها

آیدنلو، سجّاد. (1383). «فزون ز جاه ملوک است جاه فردوسی». سخن آشنا (یادنامة استاد فروزانفر). شیراز: داستان سرا. 225-243.
آیدنلو، سجّاد. . (1386). نارسیده ترنج. چاپ اوّل. اصفهان: نقش مانا.
ارّجانی شوشتری. (1004). شاهنامة منثور. تهران: کتابخانة ملّی ایران.
افشار، ایرج. (1383). کتاب شناسی فردوسی. چاپ سوم. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
افشار، ایرج. (2535). شاهنامه از خطّی تا چاپی. تهران: نقش جهان.
امیدسالار، محمود. (1381). جستارهای شاهنامه شناسی و مباحث دیگر ادبی. تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار.
تقی الدین محمد اوحدی دقاقی بلیانی. (1388). تذکرة عرفات العاشقین و عرصات العارفین. 7 جلد. مقدمه، تصحیح و تحقیق سید محسن ناجی نصرآبادی، تهران: اساطیر.
توکّل بیک. (1378). تاریخ دلگشا. تصحیح احیا محمّد آقازاده. چاپ اوّل. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
توکّل بیک. . (1384). تاریخ دلگشای شمشیرخانی. تصحیح طاهره پروین اکرم. اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
جمناداس بگوانداس. (1914 ـ 1912). منتخب شاهنامه. تهران: کتابخانة ملّی ایران.
خالقی مطلق، جلال. (1386). «اهمیّت و خطر مآخذ جنبی در تصحیح شاهنامه». سخن های دیرینه (مجموعه‌ مقالات دربارة فردوسی و شاهنامه). به کوشش علی دهباشی. چاپ دوم. تهران: نشر افکار. 285-312.
خالقی مطلق، جلال. (1372). «اختیارات شاهنامه». هستی. سال اوّل. شمارة سوم. پاییز. 102-118.
دبیرسیاقی، سیّد محمّد. (1387). «منتخبات شهنامة فردوسی». پاژ. سال اوّل. شماره 4. 213-218.
ریاحی، محمّدامین. (1382). سرچشمه‌های فردوسی شناسی. چاپ سوم. تهران: مؤسسّة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
شهبازی، علیرضا. (1387). «جشن هزارة فردوسی». ترجمة سلمان ساکت. پاژ. سال اوّل. شماره 4. زمستان.
صفا، ذبیح الله. (1333). حماسه سرایی در ایران. تهران: پیروز.
عابدی، حسن. (1370). «شاهنامه و هند». فردوسی و شاهنامه. مجموعة سی و شش گفتار. به کوشش علی دهباشی. تهران: مدّبر. 337-346.
علی بن احمد. (1379). اختیارات شاهنامه. تصحیح مصطفی جیحونی و محمّد فشارکی. چاپ اوّل. مشهد: مرکز خراسان شناسی.
عوفی، محمّد. (1335). لباب الالباب. به کوشش سعید نفیسی. تهران: ابن سینا.
فردوسی، ابوالقاسم. (1382). شاهنامه. ترجمة عربی فتح بن علی محمد بنداری. تصحیح محمّد عبدالوهّاب عزام. ترجمۀ عبدالمحمّد آیتی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
فروغی، محمّدعلی. (1362). خلاصة شاهنامه. چاپ دوم. تهران: سعدی.
فروغی، محمّدعلی ؛ یغمایی، حبیب. (1354). منتخب شاهنامة فردوسی برای دبیرستان ها. تهران: شرکت آبو.
قاسمی، شریف حسین. (1995م.). فهرست نسخ خطّی و چاپی. شاهنامة فردوسی در هند. بمبئی: خانة فرهنگ جمهوری اسلامی ایران.
کلانتری، حسن. (1380) . بررسی اشعار شاهنامة فردوسی در آثار منثور تا قرن هشتم. پایان نامة کارشناسی ارشد. دانشکدة علوم انسانی تربیت معلّم تهران.
محجوب، محمّد جعفر. (1387). آفرین فردوسی. چاپ سوم. تهران: مروارید.
منتخب شاهنامه و اشعار منوچهری. نویسندۀ ناشناس. مشهد: کتابخانة آستان قدس رضوی. شماره 496.
مینوی، مجتبی. (1354). فردوسی و شعر او. چاپ دوم. تهران: کتابفروشی دهخدا.
مینوی، مجتبی..(1350). «محمّدعلی فروغی». مجلّة راهنمای کتاب. جلد 14. 674-685.
وقار، میرزا احمد. (1281). تاریخ سلاطین عجم. تهران: کتابخانة ملّی ایران.
یاحقّی، محمّدجعفر. (1388). «فروغی و فردوسی». از پاژ تا دروازة رزان. چاپ اوّل. تهران: سخن. 199-218.
یاحقّی، محمّدجعفر. (1387). «مویی به ریسمان؛ تصحیح چند بیت از شاهنامه». فصلنامة پاژ. سال اوّل. شمارة 4. 59-70.
یاحقّی، محمّدجعفر. (1390). «شاهنامة بنداری». فردوسی و شاهنامه سرایی. فرهنگستان زبان و ادب فارسی. نوشتة جلال خالقی مطلق و دیگران. زیر نظر اسماعیل سعادت. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی. صص937-944.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.