جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

محورهای عشق زنان به مردان در قصه‌های ادبی و عامیانۀ فارسی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 دانشگاه فرهنگیان حضرت رسول اکرم اهواز
3 سیستان و بلوچستان
چکیده
قصه‌های ادبی و عامیانۀ فارسی پر از روابط عاشقانه ای است که به غنای ساختاری قصه می افزاید. در این قصه‌ها عشق اغلب از مردان شروع می‌شود اما قصه‌هایی که عشق و روابط عاشقانه از زنان یا دختران آغاز می‌شود نیز کم نیست. این گونه عشق‌ها ماجراهایی می آفریند که در جای خود تحسین برانگیز است. آغاز عشق و چگونگی رسیدن به معشوق در این قصه‌ها متفاوت است. نگارندگان در حدّ بررسی خود از منابع مختلف و متنوع، ابتدا این قصه‌ها را به اعتبار زبان آن ها به دو نوع ادبی و عامیانه تقسیم کرده اند و سپس آن ها را بر مبنای درونمایۀ اصلی و مهم آن یعنی عشق زن به مرد، در محورهای مختلف با مبانی ماهیتی و نوعی و نمادین آن ها بررسی و کرده اند. با توجه به بررسی نمونه‌ها، تمایل و هدف پردازندگان این‌گونه داستان‌ها را می توان نشان دهندة تأکید بیشتر بر دوسری بودن عشق و تعادل و توازن مناسبات زن و مرد دانست.
کلیدواژه‌ها

آموزگار، ژاله. (1390). زبان، فرهنگ و اسطوره. تهران: معین.
آیدنلو، سجّاد. (1387). «چند بن مایه و آیین مهم ازدواج در ادب حماسی ایران». مجلۀ دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی مشهد. ش 160. س 41. بهار. صص1-23.
اشرف زاده، رضا. (1382). حکایت رابعه از الهی نامۀ عطّار. تهران: اساطیر.
الیاده، میرچا. (1375). اسطوره، رؤیا، راز. ترجمۀ رؤیا منجّم. تهران: فکر روز.
انجوی شیرازی، ابوالقاسم. (1369). فردوسی نامه: مردم و فردوسی. تهران: علمی.
انجوی شیرازی، ابوالقاسم. (1369). فردوسی نامه: مردم و قهرمانان شاهنامه. تهران: علمی.
ایرانشاه بن ابی الخیر. (1370). بهمن نامه. تصحیح رحیم عفیفی. تهران: علمی و فرهنگی.
بهار، مهرداد. (1370). پژوهشی در اساطیر ایران (پارۀ نخست و پارۀ دوم). تهران: آگه.
بیرونی، ابوریحان. (1363). آثار الباقیه. ترجمۀ اکبر داناسرشت. تهران: امیرکبیر.
بیرونی، ابوریحان. (1367).التفهیم لاوائل الصناعۀ التنجیم. تصحیح جلال الدین همایی. تهران: هما.
پراپ، ولادیمیر. (1371). ریشه های تاریخی قصه‌های پریان. فراهم آورده و ترجمۀ فریدون بدره ای. تهران: توس.
جامی، نورالدّین بن نظام الدّین احمد. (1369). یوسف و زلیخا از هفت اورنگ. به کوشش نادر وزین پور. تهران: امیرکبیر.
جعفرپور، میلاد. (1389). «سبک های ازدواج در سمک عیار». نقد ادبی. س 3. ش 11 و 12. پاییز و زمستان. صص143-170.
چهل طوطی. (1351). ترجمۀ سیمین دانشور و جلال آل احمد. تهران: موج.
درویشیان، علی اشرف؛ خندان مهابادی، رضا. (1382). فرهنگ افسانه های مردم ایران. ج 1، 4، 5، 6، 7، 8 ، 13 و 14. تهران: کتاب و فرهنگ.
ذوالفقاری، حسن. (1392). یکصد منظومۀ عاشقانۀ فارسی. تهران: چرخ.
رضایی اردانی، فضل الله. (1387). «نقد تحلیلی ـ تطبیقی منظومۀ خسرو و شیرین و لیلی و مجنون گنجوی». پژوهشنامۀ ادب غنایی. ش 11. پاییز و زمستان. صص 87-112.
ساتن، الول؛ لارنس، پل. (1388). قصه‌های مشدی گلین خانم. ویرایش اولریش مارتسوف، آذر امیرحسینی نیتهامر و سیّد احمد وکیلیان. تهران: مرکز.
ستاری، جلال. (1384). سیمای زن در فرهنگ ایران. تهران: مرکز.
ستاری، جلال. (1372). دردِ عشقِ زلیخا. تهران: توس.
سپانلو، محمّدعلی. (1381). قصۀ قدیم (از سرچشمه های ایرانی و اسلامی). ج2.تهران: قطره.
شعبان زاده، مریم. (1389). «جُستاری در تلقی عرفانی نظامی از عشق». پژوهشنامۀ ادب غنایی. ش 14. بهار وتابستان. صص 73-94.
ظهیری سمرقندی. (1369). سندبادنامه. به کوشش جعفر شعار. تهران: امیرکبیر.
عطّار، فریدالدّین محمّد بن ابراهیم نیشابوری. (1387). الهی نامه. مقدّمه و تصحیح و تعلیقات محمّدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.
عطّار، فریدالدّین محمّد بن ابراهیم نیشابوری. (1386). مصیبت نامه. مقدّمه و تصحیح و تعلیقات محمّدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.
عنصرالمعالی، کیکاووس بن اسکندر بن قابوس وشمگیر زیاری. (1366). قابوس نامه. تصحیح سعید نفیسی. تهران: فروغی.
فردوسی، ابوالقاسم. (1391). شاهنامه. به کوشش جلال خالقی مطلق. 8 جلد. چاپ چهارم. تهران: مرکز دایرۀ ‌المعارف بزرگ اسلامی.
کاتب ارّجانی، فرامرز بن خداداد بن عبدالله. (1362). سمک عیار. تصحیح پرویز ناتل خانلری. ج1. تهران: آگاه.
گات ها. ( 1384). گزارش ابراهیم پورداود. تهران: اساطیر.
گردیزی، ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمود. (1363). تاریخ گردیزی. تصحیح عبدالحی حبیبی. تهران: دنیای کتاب.
مدرسی، تقی. (1335). یکُلیا و تنهایی او. تهران: نیل.
نصرالله منشی، نصرالله بن محمّد. (1374). ترجمۀ کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی. تهران: امیرکبیر.
نظامی، محمّد بن الیاس. (1366). خسرو و شیرین. تصحیح بهروز ثروتیان. تهران: توس.
نقیب الممالک، محمّدعلی. (1384). کلیات هفت جلدی امیر ارسلان رومی و ملکه فرّخ لقا. پژوهش و ویرایش عزیزالله کاسب. تهران: گلی.
وکیلیان، سیّد احمد. (1382). قصه‌های مردم. گردآوردۀ پژوهشگران پژوهشکدۀ مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی. تهران: مرکز.
هاشمی، مرتضی. (1390). نظیره های غنایی منظوم شامل هشت بهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا، فرهاد و شیرین. تهران: چشمه.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.