جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

نگاهی انتقادی به ترجمه احوال مولانا جلال الدین بلخی در منابع متقدم و متأخر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
دانشگاه اصفهان
چکیده
ترجمة احوال مولانا برخلاف آنچه در ابتدا به نظر می­رسد، بی­ابهام نیست و اختلافاتی در بسیاری از برهه­های زندگی او مشهود است. در ترجمه احوال مولانا از اوضاع پدرش، مولدش (زمان و مکان تولدش)، زمان آشنایی­اش با شمس و نحوة آمدوشد شمس و سرانجامِ شمس، مطالب ضدونقیضی وجود دارد. یکی از علل این مطالب ضدونقیض تحقیقات مستشرقین و گاه پژوهش­گران ترک مثل گولپینارلی و دیگری کتاب­های افسانه­پردازی چون رسالة سپهسالار و مناقب­العارفین و اعتماد محققین متأخر به این منابع است. توجه به منابع موثق­تری چون معارف، آثار مولانا و ابتدانامه و نگاه انتقادی به منابعی چون رسالة سپهسالار و مناقب­العارفین مشخص می­کند، حتی تاریخ تولد مولانا که تقریباً اکثر محققان در مورد آن اتفاق‌نظر دارند، مجعول به نظر می­رسد؛ همچنین است برخی از موارد دیگر مثل محل ولادت مولانا که در «بلخ» اتفاق افتاده است و برخی آن را به‌اشتباه «وخش» ذکر کرده­اند. در مورد شمس نیز منابعی که او را مقتول می­دانند، با دلایلی که خواهد آمد، مسلماً به کژ راهه رفته­اند. همچنین پدر مولانا آنسان که مشهور است، خطیبی شهره و واعظی محسود فخر رازی و سلطان­محمد نبوده و اینها نیز از مجعولات مولویه است.
کلیدواژه‌ها

افلاکی، احمد. (1362). مناقب‌العارفین. ج1و2. تصحیح تحسین یازیچی. تهران: دنیای کتاب.
اقبال، افضل. (1375). زندگی و آثار مولانا جلال الدّین رومی. ترجمه حسن افشار. تهران: مرکز.
انجوی شیرازی، ابوالقاسم. (1364). مکتب شمس. تهران: علم.
بهاء‌الدّین، سلطان‌ولد. (بی‌تا). مثنوی ولدی. تصحیح علامه همایی. تهران: اقبال.
بهاء‌ولد، محمّدبن حسین. (1332). معارف. ج1. به اهتمام فروزانفر. تهران: طهوری.
بهاء‌ولد، محمّدبن حسین (1338). معارف. ج 2. به اهتمام بدیع‌الزّمان فروزانفر. تهران: طهوری.
تجدّد، نهال. (1376). عارف جان سوخته. ترجمه مهستی بحرینی. تهران: نیلوفر.
تدین، عطاالله. (1376). ارغنون عشق. تهران: تهران.
تدین، عطاالله. (1372). مولانا و طوفان شمس. تهران: تهران.
ثقفی، زلیخا. (1385). تجلّی زن در آثار مولانا. تهران: ترفند.
جامی، نورالدّین عبدالرّحمن. (1370). نفحات الانس. تصحیح محمود عابدی. تهران: اطّلاعات.
حافظ، شمس‌الدّین محمّد. (1383). دیوان حافظ شیرازی. تصحیح قزوینی شرح خطیب رهبر. تهران: صفی علیشاه.
دین لوئیس، فرانکلین. (1385). مولانا. ترجمه حسن لاهوتی. تهران: نامک.
ریاحی، محمّد امین. (1337). «منار شمس در خوی». مجله یغما. شماره 11. صص 11-6.
ریاحی، محمّد امین. (1387). مجموعه مقالات بزرگداشت شمس. به همّت وحیدآخرت‌دوست. تهران: انجمن آثار و مفاخر ملّی
ریاحی، محمّد امین (1338). «عشق مجدالدین بغدادی» مجله یغما، شماره 129، صص 33-27.
زرّین‌کوب، عبدالحسین. (1374). پلّه پلّه تا ملاقات خدا. چاپ هشتم. تهران: علمی.
سبحانی، توفیق. (1384). زندگی‌نامه جلال‌الدّین بلخی. تهران: قطره.
سپهسالار، فریدون. (1385). رساله سپهسالار. تصحیح محمّد افشین وفایی. تهران: سخن.
ستّاری، جلال. (1384). عشق‌نوازی‌های مولانا. تهران: مرکز.
سمرقندی، دولتشاه. (1382). تذکرة‌الشّعرا. ج 2. تصحیح ادوارد براون. تهران: اساطیر.
شبلی نعمانی، محمد. (1382). زندگی‌نامه مولانا. ترجمه توفیق سبحانی. تهران: علم.
شفیعی کدکنی، محمّدرضا. (1387). گزیدة غزلیّات شمس. ج 1. تهران: سخن.
شفیعی کدکنی، محمّدرضا. (1383). نقش ایدئولوژیک نسخه‌بدل‌ها، نامه بهارستان سال پنجم شماره اول صص100-93.
شمس الدّین تبریزی، ملک‌داد. (1356). مقالات شمس. تصحیح محمّد علی موحّد. تهران: دانشگاه صنعتی شریف.
شیمل، آنه ماری. (1367). شکوه شمس. ترجمه حسن لاهوتی. تهران: علمی و فرهنگی.
شیمل، آنه ماری. (1378). من بادم و تو آتش. ترجمه فریدون بدره‌ای. تهران: توس.
صاحب ز‌مانی، ناصرالدّین. (1351). خط سوم. تهران: عطایی.
صفا، ذبیح‌الله. (1355). تاریخ ادبیات ایران. جلد دوم. تهران: امیرکبیر.
فتوحی، محمود و افشین وفایی، محمد. (1391). «تحلیل انتقادی زندگی‌نامه‌های مولانا». مجله بخارا. سال پانزدهم شماره 90-89، مهر و دی ماه صص 52-29.
فروزانفر، بدیع‌الزّمان. (1361). زندگی‌نامه مولانا. چاپ دوم. تهران: زوّار.
گولپینارلی، عبدالباقی. (1363). زندگی‌نامه مولانا. ترجمه توفیق سبحانی. تهران: مؤسّسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
گولپینارلی، عبدالباقی. (1364). مولانا بعد از مولویه. ترجمه توفیق سبحانی. تهران: کیهان.
مایر، فریتس. (1382). بهاءولد ترجمه مهرآفاق بابیوردی. تهران: سروش.
مستوفی، حمدالله. (1339) تاریخ گزیده. به کوشش عبدالحسین نوایی. تهران: امیرکبیر.
منشی، نصرالله. (1361). کلیله‌ودمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی. تهران: دانشگاه تهران.
موحّد، محمّد علی. (1375). شمس تبریزی. چاپ دوم. تهران: طرح نو.
موحّد، محمّد علی (1387). باغ سبز. تهران : کارنامه.
مولانا جلال‌الدّین. (1387). فیه‌مافیه. تصحیح بدیع الزّمان فروزانفر. تهران: امیرکبیر.
مولانا جلال‌الدّین (1363). کلیات شمس. ج 1. تصحیح بدیع الزّمان فروزانفر تهران: امیرکبیر.
مولانا جلال‌الدّین( 1363). کلیات شمس. ج 4. تصحیح بدیع الزّمان فروزانفر. تهران: امیرکبیر.
مولانا جلال‌الدّین( 1387). کلیات شمس تبریزی. ج 2و1. تصحیح بدیع الزّمان فروزانفر. تهران: نگاه.
میرزا لو، کریم. (1379). مولانا و فراق شمس. تهران: امید فردا.
مینوی، مجتبی. (1353). «لزوم اهتمام در چاپ آثار مولانا». راهنمای کتاب. شماره 10. سال هفدهم. صص 692-681.
نجم‌رازی، عبدالله بن محمد. (1365). مرصادالعباد. به اهتمام و تصحیح محمّد امین ریاحی. چاپ دوم. تهران: شرکت علمی و فرهنگی وزارت آموزش عالی.
نوریان، سیّد مهدی، (1390)«زادروز مولانا» پژوهشنامه ادب حماسی. دوره 7، شماره 12: صص319-312.
ووستفلد فردینانند. ماهلر ادوارد. (1360). تقویم تطبیقی هزار و پانصد ساله هجری قمری و میلادی، با مقدمه دکتر حکیم‌الدین قریشی. فرهنگ‌سرای نیاوران : تهران.
Alger. h: (1989) : baha-aldin Mohamad valad. in encyclopaedia Iranica. volume 3. Edited by ehsan yarshater. Routledeg and Kegan paul : London and new york
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.