جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

پیکرگردانی در منظومه‌های فارسی حماسة رامایانا

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه یزد
چکیده
رامایانا، کهن ­ترین حماسة هندی است که آن را والمیکی به زبان سنسکریت بین قرون 5 تا 3 قبل از میلاد سروده و بعدها به‌صورت منظوم و منثور به زبان فارسی برگردانده شده است. پدیدة پیکرگردانی از مهم‌ترین ویژگی­ های اساطیر کهن است که جلوه ­های آن در نسخه ­های چهارگانة رامایانا به‌وفور یافت می­شود و کاربرد مظاهر پیکرگردانی و توجه مترجمان، در بازآفرینی بن­مایه ­های پیکرگردانی در ترجمه ­های رامایانا نیازمند بررسی و واکاوی است. در این پژوهش، جلوه­های پیکرگردانی ازجمله پیکرگردانی­ های خدایان به انسان، کائنات به انسان و حیوان، ایزدان و روحانیون، تغییر ظاهر، مسخ شدن، حیوانات شگفت ­انگیز و اساطیری، تغییر اندازه، طلسم و جادو، جاودانگی، جوانی و روئین ­تنی بررسی شده است. در این میان، شباهت محتوای حکایات منظومة گردهرداس و سپس نرگسستان با حماسة منثور نیز نموده خواهد شد. در این پژوهش که به روش کتابخانه­ای انجام می­گیرد، ابتدا مقدماتی دربارة پیکرگردانی مطرح می­شود، سپس جلوه­های این گونة اساطیری از درون آثار مذکور استخراج و بررسی می­گردد.
کلیدواژه‌ها

ادهم، نیما. (1393). «بررسی تطبیقی اهریمنان خشکی در شاهنامة فردوسی و حماسة رامایانا». فصل-نامة ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی. سال دوم. شمارة 32. صص 12-37.
اسدی، نعیم و آسیة ذبیح‌نیا عمران. (1394). «پیکرگردانی (متامورفسیس) در قصه‌ها و افسانه‌های بومی استان هرمزگان». فصل‌نامة اورمزد. شمارة 26. ویژه‌نامة شمارة 2. دانشگاه پیام نور. صص 6-30.
اسلامی ندوشن، محمدعلی. (1351). «اسفندیار و راز روئین‌تنی». دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. شمارة 79 و 80. صص 43-62.
آشتیانی، جلال الدین. (1386). عرفان. تهران: شرکت سهامی انتشار.
اظهر دهلوی، عبدالودود. (1350). راماین کتاب مقدس هندوان. 2جلدی.تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
الیاده، میرچا. (1375). اسطوره، رؤیا، راز. ترجمة رؤیا منجم. تهران: فکر روز.
بایار، ژان پیر. (1394). رمزپردازی آتش. ترجمة جلال ستاری. چاپ چهارم. تهران: نشر مرکز.
بهار، مهرداد. (1384). از اسطوره تا تاریخ. تهران: نشر چشمه.
بهار، مهرداد. (1376). پژوهشی در اساطیر ایران. چاپ دوم. تهران: آگه.
پانی پتی، سعدالدّوله مسیح. (2009م ). رامایانا. به اهتمام سید عبدالحمید ضیایی. سید محمدیونس جعفری. دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران.
جلالى نایینى، سید محمدرضا. (1375). هند در یک نگاه. تهران: شیرازه.
دالاپیگولا، آنالیبرا. (1385). اسطوره‌های هندی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
دانامونو، میگل. (1375). درد جاودانگی. ترجمة بهاءالدین خرمشاهی. چاپ سوم. تهران: البرز.
دوبلیوس، لوکاس. وان دراسبک، روبارتوس. (1382). دیباچه ای بر جهان باستان. ترجمة مرتضی ثاقب فر. چاپ دوم. تهران: ققنوس.
ذبیح نیا عمران، آسیه، بهار. (1395). «پیکرگردانی در افسانه‌های جواهرالاسمار». فصل نامة فرهنگ و ادبیات عامه. سال چهارم. شمارة 85. صص 72-90.
رستگار فسایی، منصور. (1383). پیکرگردانی در اساطیر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رضایی دشت ارژنه، محمود. (1391). سیاوشان (بازتاب ایزدان باروری در گسترة اساطیر جهان). اهواز: دانشگاه شهید چمران.
رضی، هاشم. (1363). اوستا. ترجمه و تحقیق. تهران: فروهر.
زاخائو (مصحح). (1925م). تحقیق ماللهند (ابوریحان بیرونی). لایپزیک.
زارعی، بدریه. (1393). «پیکرگردانی انسان‌درخت و درخت‌انسان در قصه‌های عامیانة هرمزگان». پژوهش‌نامة فرهنگی هرمزگان. شمارة 8 و 9. صص1-20.
شایگان، داریوش. (1356). ادیان و مکتب‌های فلسفی هند. دو جلدی. تهران: دانشگاه تهران.
شمیسا، سیروس. (1381). بیان. تهران: فردوس.
قائمی، فرزاد. (پاییز 1392). «از رپیهوین تا سیاوش». جستارهای ادبی. شمارة 182. صص62-86.
قائمی، فرزاد؛ قوام، ابوالقاسم؛ یاحقی، محمدجعفر. (1388). «تحلیل نقش نمادین اسطورة آب و نمودهای آن در شاهنامة فردوسی بر اساس روش نقد اسطوره ای». جستارهای ادبی. شمارة 165. صص47-68.
کاسیرر، ارنست. (1366). زبان و اسطوره. ترجمة محسن ثلاثی. تهران: قطره.
کایته، چندرمن. (1392). رامایانا با عنوان نرگسستان. تصحیح، مقدمه و تعلیق محمدکاظم کهدویی. قم: مجمع ذخائر اسلامی.
کریستن سن، آرتور. (2535). آفرینش زیانکار در روایات ایرانی. ترجمة احمد طباطبائی. تبریز: موسسة تاریخ و فرهنگ ایران.
گردهرداس. (1388). رامایانا. به اهتمام عبدالودود اظهر دهلوی. عبدالحمید ضیائی. دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران.
واحددوست، مهوش. (1373). «راماین کهن‌ترین اثر حماسی هندوان». نشریة دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. شمارة132-129. صص 316-338.
وفامند، شیما. (شهریور 1393). ابزارهای پیکرگردانی: جاودانگی، جوانی و رویین‌تنی در اسطوره-شناسی تطبیقی ایران، چین، یونان، روم، مصر و اسکاندیناوی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد: شیراز.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 30 آبان 1396
  • تاریخ پذیرش 02 دی 1397