جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

ملاحظاتی دربارۀ ضبط و شرح برخی از بیت های کوش نامه

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
دانشگاه شیراز
چکیده
منظومۀ کوش ‌نامه سرودۀ حکیم ایرانشان ‌بن‌ ابی ­الخیر ، بین سال‌های 501تا 504 ه.ق در عهد سلطان محمد بن ملک‌شاه سلجوقی در بیش از ده ‌هزار بیت سروده شده است که یکی از استوارترین منظومه ­های حماسی بعد از شاهنامه است. این منظومه شرح حال کوش­ پیل­ دندان، برادرزادۀ ضحاک است که در دامن آبتین پرورش می­یابد، اما سپس راه و رسم اهریمنی در پیش می ­گیرد و بعد از فراز و نشیب ­های بسیار، هم از نظر صورت و هم سیرت دیگرگون می­شود و سویه ­ای اهورایی به خود می­گیرد. ازآنجا که تنها نسخۀ کوش­ نامه در سال 800ه.ق کتابت شده و حدود 300 سال با سرایش منظومه فاصله دارد، بدیهی است که مصحح محترم، جلال متینی رنج زیادی را در تصحیح این اثر متحمل شده است. چون متینی علی­رغم تصحیح شایسته ­اش، خود یادآور شده که بالغ بر 500 بیت این منظومه از نظر معنا یا نویسش، روشن نیست، نگارنده کوشیده است که علاوه بر تبیین معنای برخی از بیت ­ها، پیشنهاد هایی را در خصوص ضبط ارجح حدود 50 بیت مبهم این منظومه ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها

آیدنلو، سجاد. (1385). «از میراث ادب حماسی ایران». میراث مکتوب. سال چهارم. شماره اول: 205-230
ارژنگی، کامران. (1396). «نقد تصحیح منظومۀ حماسی کوش نامه». پاژ. ش 25. 37-66
امیدسالار، محمود. (1384). «یادداشت های کوش نامه». فرهنگ ایران زمین. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار. 312-336
ایرانشان بن ابی الخیر. (1377). کوش نامه. به کوشش جلال متینی. علمی: تهران
جیحونی، مصطفی. (1373). «یادداشتی چند بر بیت هایی از شاهنامه». پژوهش های ایران شناسی. جلد 20. 42-44
دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت نامه. زیر نظر دکتر محمد معین و دکتر سید جعفر شهیدی. تهران: دانشگاه تهران.
سرفراز، علی‌اکبر، آورزمانی، فریدون. (1380). سکه‌های ایران: از آغاز تا دوران زندیه. علی‌اکبر سرفراز، فریدون آورزمانی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
سعدی شیرازی، مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله. (1373). گلستان سعدی. به کوشش خلیل خطیب-رهبر. تهران: صفی‌علیشاه.
سلیمانی، قهرمان. (1378). «حماسه کوش‌نامه». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. اردیبهشت: 30-31
فاموری، مهدی. (1391). «نگاهی دوباره به بیت نخست داستان رستم و سهراب». مجلۀ بوستان ادب
دانشگاه شیراز. سال چهارم. شمارۀ چهارم. پیاپی14. صص133ـ144
فرامرزنامه برزگ. (1394). به کوشش ماریولین فان زوتفن و ابوالفضل خطیبی. تهران: سخن
فردوسی، ابوالقاسم. (1386). شاهنامه. به کوشش جلال خالقی مطلق. تهران: دایره المعارف اسلامی
فردوسی، ابوالقاسم. (1394). شاهنامه. به کوشش جلال خالقی مطلق. تهران: سخن
ماهیارنوابی، یحیی. (1355). «واژه‌ای از شاهنامه». مجموعه مقالات به کوشش طاووسی. شیراز:351-367
متینی، جلال. (1377). مقدمۀ کوش‌نامه. در ایرانشان بن ابی الخیر (1377). کوش‌نامه. به کوشش جلال متینی. علمی: تهران
مینوی، مجتبی. (1369). داستان رستم و سهراب. به کوشش مهدی قریب و مهدی مداینی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
ناتل‌خانلری، پرویز. (1349). رستم و سهراب، سری شاهکارهای ادبیات فارسی. تهران: امیرکبیر
نحوی، اکبر، رضاپور، سارا. (1394). «ملاحظاتی دربارۀ منظومه بهمن‌نامه». پژوهش‌نامه ادب حماسی. سال 11. شماره 19: 11-26
نحوی، اکبر، رضاپور، سارا (1398). «اصلاح بیت‌هایی از کوش‌نامه». در دست چاپ.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 23 اردیبهشت 1398
  • تاریخ بازنگری 13 آذر 1398
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1398