فرزندنامه؛ به مثابه یک ژانر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی.

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه پیام نور ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ی ادبیات دانشگاه بیرجند

چکیده

یکی از نمونه‌های جهانی، پربسامد و تکرارشوندۀ کلان‌ژانر ِ ادبیات‌تعلیمی، اندرز و تعلیم والدین به فرزندان است که در مباحث نوع‌شناسی در پژوهش‌های ادبیات‌فارسی- شاید در ادبیات‌جهان- به صورت آکادمیک به آن توجّه نشده‌است. در این جستار تلاش شده‌است به روش کمّی و توصیفی، پس از بررسیِ نمونه‌های پرتکرار و کهن فرزندنامه‌، شاخصه‌های برون‌متنی(عنوان، انگیزۀ‌تألیف، تقدیمیه، باب‌بندی و پیشینۀاثر) و درون‌مایه‌ایِ ‌آن (مقدمۀعاطفی، نگرش ویژه به پسران، نگران از به کارنبستن اندرزها، تأکید در به کاربستن اندرزها، تجربه‎های والدین، تفاخر به خود و اجداد، بیان خاطرات دوران کودکیِ نویسنده، بیان سنّت‌اندرزگویی، سادگی و اختصار) ترسیم‌شود. نتایج حاصل از این پژوهش نشان‌می‌دهد که فرزندنامه‌نویسان‌، در کل، با هدف تعلیم مباحثی چون؛ پزشکی، موسیقی، علوم‌غریبه، علوم‌ادبی، دین، مباحث‌اعتقادی، حکمت‌عملی(برنامه‌ای برای تهذیب اخلاق فردی، خانوادگی و سیاست یا همان شیوۀ درست زندگی) برای فرزندان خود(چه حقیقی و چه خیالی) کتاب یا رساله می‌نوشتند. از طرفی، با توجّه به بسامد بالای مباحث اندرزی و شیوۀ خاص بلاغی که صرفاً متوجّه متون اندرزی است، می‌توان فرزندنامه‌ را ژانری سیّال در گونۀ اندرزنامه‌ها نیز به شمارآورد که ساختار و محتوایی مشخص دارد و متناسب با فرهنگ و مقتضیات زمان و انتظارات مخاطبان، دچار تغییرات می‌شود. آنچه در تشخیص فرزندنامه از سایر اندرزنامه‌ها اهمیت دارد این است که آفرینندۀ اثر، به صراحت بیان‌کند که نامه یا کتاب را برای فرزند می‌نویسد و در سراسر متن، نشانه‌هایی از حضور فرزند و خطاب به او وجود داشته‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Farzand-Naameh as a Genre

نویسندگان [English]

  • saba jalili jashn abadi 1
  • sayyed mahdi Rahimi 2
1 Department of Language and Literature Persian Faculty of Literature and Humanities, University of Payame-Noor, iran
2 Department of Language and Literature Persian, Faculty of Literature and Humanities, University of Birjand, Birjand, Iran.
چکیده [English]

Farzand-Nameh is one of the ancient examples, universal, most frequent, and recurring subspecies of the didactic literature genre Which has not been academically addressed in typological discussions in Persian literature research- and perhaps in world literature-. One of the main conditions of the comprehensive definition and barrier of the child letter It is for the creator of the work to state explicitly that he is writing the letter or book for the child and there should be signs of the child being present and addressed throughout the text. in this research, Ensuring the repetitive and ancient examples of this literary subgenre in the world Literature, Farzand-Nameh is introduced as a sub-genre And Reviewed and drawn extra-textual indicators(Title, Motivation Author, Introduction, Chapter, Background) And its in-text features (Emotional introduction, Special attitude towards boys, Worried about using advice, Emphasis on the content of the book and letter, Parents' experiences, Proud of themselves and their ancestors, Expressing the author's childhood memories, Expression of the tradition of counseling, Simplicity, and brevity).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Literary genre
  • didactic literature
  • counseling
  • Farzandnameh