گزارش کهن‌ترین دست‌نویسِ مرزبان‌نامه

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 دانشگاه اراک

چکیده

تحریر سعدالدین وراوینی از مرزبان‌نامۀ طبریِ اسپهبد مرزبان بن رستم از امهات متون متکلّف در میراث نثر فارسی است که اگرچه در بیش از یک قرن اخیر سه تصحیح از آن منتشر شده؛ هنوز تصحیحی منقّح از آن در دست نداریم. با دستیاب شدن نسخۀ کهن و سخت ارزشمندِ مورَخ روز پنج‌شنبه، دهم رمضان 698 هجری که با شمارۀ 216 در کتابخانۀ موزۀ باستان‌شناسی استانبول نگهداری می‌شود گشتگی‌ها (= تصحیفات) و افتادگی‌ها و افزوده‌ها و فقرات مبهم و بدخوانی‌ها و دگرگونی‌های گسترده در نسخه‌های دیگر که به هر سه چاپ راه یافته عیان می‌شود و ضرورت تصحیحی دیگر از متن را پیش می‌کشد.

کاتب این نسخه مرتضی بن ابی‌طاهر بن احمد کاشی است که آن را در ناحیۀ شرقی بغداد که در آن عصر مرکز نگارگری و کتاب‌آرایی بوده به خط نسخ جلی در 215 برگِ 17 سطری استنساخ کرده است. خوانایی و وجه هنری خط و دقت در شکل نگارش حروف و کلمات چنان برای کاتب اهمیت داشته که از نقطه‌گذاری کامل پرهیز کرده و کمتر کلمه‌ای در سراسر متن می‌یابیم که آن را همواره به یک صورت کتابت کرده باشد.

این نسخه علاوه بر اهمیتش در تصحیح متن مرزبان‌نامه __که شماری از آنها نمونه‌وار در انتهای مقاله آمده__ دارای سه نگاره به شیوۀ بغدادی است که تحت تأثیر هنر بودایی و شرق دور کشیده شده‌اند و از این منظر، مرزبان‌نامه جزو اندک‌شمار متون شناخته‌شدۀ فارسی مصوّری است که از اواخر قرن هفتم بر جای مانده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The report of the oldest manuscript of Marzbannameh

نویسندگان [English]

  • Saeed Poor Azimi 1
  • majid mansoori 2
1 Boali Sina University, Hamedan
2 Arak university
چکیده [English]

Saad al-Din Varavini's writing of Tabari's Marzbannameh by Espahbad Marzban bin Rostam is one of the most important texts in Persian prose heritage, although three revisions of it have been published in more than a century. We do not have a revised version of it yet. With the availability of the old and valuable copy dated Thursday, the 10th of Ramadan 698 Hijri, which is kept under the number 216 in the library of the Istanbul Archeology Museum, there are mistakes (= writings) and omissions, additions, ambiguous paragraphs, misreadings and extensive transformations in other versions that Three printed editions are revealed and it suggests the necessity of another correction of the text.

The scribe of this version is Morteza bin Abi Tahir bin Ahmed Kashi, who copied it in the eastern part of Baghdad, which was the center of painting and book-making in that era, in the calligraphy of Nash Jali on 215 pages of 17 lines. The legibility and the artistic aspect of the line and accuracy in the form of writing letters and words are so important for the scribe that he avoids full punctuation and we rarely find a word in the whole text that has always been written in the same way.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marzbannameh
  • Marzban bin Rostam
  • Saaduddin Varavini
  • text correction
  • manuscript
CAPTCHA Image