نظامی عروضی نخستین نویسندهای است که شرححال بالنسبه مفصّلی از فردوسی در چهارمقاله به دست داده است. وی پس از آنکه شنیدهها و یافتههای خود را از زندگانی فردوسی بیان میکند، به نقل روایتی میپردازد که در سال 514 در نیشابور از امیر معزّی و او سابقاً از شخصی به نام امیر عبدالرزاق شنیده بوده است. این روایت بسیار مهم که متضمّن حوادثی از آخرین سالهای زندگی فردوسی است، هرچند در پژوهشهای جدید بسیار مورد توجه و استناد قرارگرفته، اما هیچگاه جزئیات آن به نحو شایسته نقد نشده است. موضوع این مقاله بررسی این روایت است و بدین منظور گزارش مزبور به قطعاتی تقسیم و مطالب هر قطعه با مآخذ معتبر تاریخی سنجیده و نتیجهگیری شده است.
