جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

اقتدار و هویت: بازنمایی روابط جنسیت در رمان لالایی برای دختر مرده اثر حمیدرضا شاه آبادی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 فردوسی مشهد
3 دانشگاه فروسی مشهد
چکیده
این مقاله به واکاوی چگونگی بازنمایی روابط جنسیت در رمان لالایی برای دختر مرده اثر حمیدرضا شاه­آبادی (1384) می­ پردازد. بنابراین در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی و با کاربست مؤلفه­ های جامعه­ شناختی- معنایی ون لیوون نقش و هویت افراد خانواده و روابط بینافردی آن­ها را در رمان نام­برده تحلیل و تبیین کردیم. تحلیل رمان به این روش سه الگوی مهم اقتدار و هویت را در بازنمود انواع خانواده ترسیم کرده است: 1- اقتدار پدرسالار- مردسالار / هویت جنسیتی پنهان[1] زن؛ 2- اقتدار فراپدرسالار / هویت جنسیتی منفعل زن؛ 3- اقتدار پدرسالار سنتی/ هویت جنسیتی کم­رنگ زن. بدین­ترتیب، زن در این اثر در سه نقش پنهان، منفعل، کم­رنگ­ و مرد در سه نقش مردسالار، آزادی­خواه و پدرسالار به صورت فعال تصویر ­شده­ است. این داستان، بازنمود گفتمان­ های فرهنگی- اجتماعی جامعه در برهۀ خاصی از دورۀ معاصر است. منازعات گفتمانی سنت، روشن­گری، عدالت و فقر در روند داستان در جریان است. قدرت در این گفتمان­ها پویا و سیال بوده و به بازتولید مفاهیم درون­ گفتمانی، حذف و حاشیه­ رانی گفتمان عدالت و روشنگری، اظهار و برجسته­ سازی گفتمان­ سنت و فقر در دو مفهوم اقتصادی و فرهنگی و بازنمایی ایدئولوژی پدرسالاری- مردسالاری در بافت فرهنگی داستان می­پردازد.
 
[1]- Suppression
کلیدواژه‌ها

آبراهامیان، یراوند. (1377). ایران بین دو انقلاب. ترجمۀ احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
اسلام، علی‌رضا؛ نوروزی، زینب؛ نظری، فاطمه. (1392). «تحلیل جامعه‌شناختی جنسیت در داستان نامه‌هایی به آقا غوله». مطالعات ادبیات کودک. ش 4 (1). صص 1-20.
انصاری، نرگس؛ صیادانی، علی؛ اسدی، صدیقه. (1391). «تحلیل ابعاد معناشناختی رنگ‌ها در مثنوی معنوی». فصلنامۀ درّ دری. سال 2، شمارۀ 3. صص 21-40.
انصاریان، معصومه. (1394). ادبیات مذکر. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
بردلی، هریت. (1386). دگرگونی ساختارهای اجتماعی، طبقه و جنسیت. ترجمۀ محمود متحد. نشر اله.
بستان (نجفی)، حسین. (1383). اسلام و جامعه‌شناسی خانواده. قم: پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه.
بشیریه، حسین. (1381). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران. تهران: مؤسسۀ نگاه معاصر.
پورگیو. فریده؛ ذکاوت، مسیح. (1389). «بررسی نقش‌های جنسیتی در خاله سوسکه». مطالعات ادبیات کودک. شمارۀ 1 (2). صص 27-43.
تاجیک، محمدرضا. (1382). «مردم‌سالاری دینی: به سوی یک گفتمان مسلط». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. شمارۀ 20. صص 93-112.
جمالی، عاطفه؛ خجسته، فرامرز. (1393). «بررسی کارکرد فانتزی؛ همچون تمهیدی کلیشه‌شکن در داستان‌های برگزیدۀ کودک و نوجوان پس از انقلاب اسلامی». مطالعات ادبیات کودک. شمارۀ 5 (1). صص 1-26
خمینی، روح الله. (1368). صحیفۀ نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
دماوندی، مجیدابراهیم. (1374). بررسی عامل جنسیت در داستان‌های کوتاه نوجوانان سال‌های 68-72. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشکدۀ علوم تربیتی دانشگاه تربیت معلم. استاد راهنما: مهرناز شهرآرای.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال. (1386). «گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد». دو فصلنامۀ دانش سیاسی. شمارۀ 5. صص 67-97.
رحمانی، حسین. (1393). «نگاهی به قدرت و جنسیت از منظر ادب و بی‌ادبی در رمان‌های نوجوان فارسی‌زبان». زبان و زبانشناسی. شمارۀ 10 (20). صص: 31-56.
ستاری، جلال. (1373). سیمای زن در فرهنگ ایران. تهران: مرکز.
سلطانی، سید علی اصغر. (1384). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نی.
شاه‌آبادی، حمیدرضا. (1391). لالایی برای دختر مرده. تهران: افق.
قلزم، زهره. (1394). جنسیت در رمان فارسی. تهران: بامداد نو.
محمدی اصل، عباس. (1383). «جنسیت و قدرت متمرکز در ایران». گزارش. شمارۀ 159. صص: 28-29.
محمدی، سید بیوک. (1393). «الگوی سنتی ساختار قدرت در برخی خانواده‌های ایرانی». پژوهشنامۀ زنان. سال 5. شمارۀ 2. صص 111-137.
مرادی، مهدی؛ آقابابایی، احسان؛ محمدی، جمال؛ کیانپور، مسعود. (1395). «بازنمایی خانواده در رمان‌های فارسی». جامعه‌شناسی هنر و ادبیات. دورۀ 8. شمارۀ 1. بهار و تابستان. صص 107-134.
مشیرزاده، حمیرا. (1382). از جنبش تا نظریه؛ تاریخ دو قرن فمینیسم. تهران: شیرازه.
Baxter. J. (2003). Positioning Gender in Discourse: A feminist methodology. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Cameron. D. (2005). “Language, gender and sextuality: Current issuesand new direction”. Applied Linguistics. 26(4). 482-502.
Connell. RW. (1987). Gender and Power: Society, the person and Sextual Politics. Cambridge: Plity Press.
Connell. RW. (1995). Masculinities. Cambridge: Plity Press.
Denzin N.K & Lincoln Y. S. (1994). Handbook of Qualitative Research. Thousand Oaks: Sage.
Fairclough, Norman. (1989a). Language and Power. London: Longman.
Fowler, R. (1996). Linguistic Criticism. 2nd edition. Oxford: Oxford University Press.
Fowler, R., Hodge, B., Kress, G., and Trew, T. (1979). Language and Control. London: Routledge and Kegan Paul.
Kress, G. & Hodge, R. (1979). Language as ideology. London: Routledge & Kogan Paul
Mills. S. (2008). Language and Sexism. Cambridge: University Press.
Rimmon-Kenan. (2002). Narrative Fiction. London and New York: Routledge.
Sunderland, Jane. (2010). Language, Gender and Children’s Fiction. Continuum.
Sunderland, Jane. (2016). Language and Gender.USA and Canada: Routledge. –
Sunderland. J. (2004). Gendered Discourse .New York: Palgrave Macmillan. –
Van Dijk, Teun. (1991). Racism and the Press. London: Routledge and Kegan
Van Leeuwen. Theo. (2008). Discourse and Practice – New Tools for Critical Discourse Analysis. New York: Oxford University Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.