جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

بنیادگرایی در نقد یا نقد بنیادگرا

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان
چکیده
بسیاری از آرا در حوزۀ نقد ادبی به دلیل عدم ارائه رویکرد روش ­شناسانه در محدودۀ خُرده­ رهیافت ‌های ادبی قرارگرفته ‌اند و یا درنهایت با مجموعه ‌ای منسجم صورت ­بندی شدند و نحله ­ای مشخص را بنا کردند. اندیشة بنیادگرایی از میان جنبش مذهبی پروتستانیسم چهره برافروخت­ و در شکل ‌دهی نظریه ‌های مختلفی ازجمله نقد ایدئولوژیک، نقد خواننده­ محور، نقد مارکسیستی، نقد جامعه ‌شناختی، نقد پسااستعمار، نقد فمینیستی و ... سهم داشت. در ایران نیز بازتاب مناسبات بنیادگرایی با تکیه بر ارزش ‌مداری و ساختارهای نامتغیر فلسفی و سیاسی اثر ادبی جلوه‌ هایی تأثیرگذار داشته است. در این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی وجوه نگرشی و جریان ساز بنیادگرایی و نقد بنیادگرا در اروپا و به‌طور مشخص در دیدگاه ماتیو آرنولد و ت.اس.الیوت و در ایران با نگاهی به آرای احمد کسروی، احسان طبری و فاطمه سیاح بررسی‌شده است. یافته ­های این پژوهش نشان می‌دهد نقد بنیادگرا اگرچه ساحت نظری مستقلی ندارد، اما انگاره­ ای از نوعی نقد است که با مواجهه براندازانه در پی فروپاشی یا تقلیل متن ادبی با تعمیم ­گرایی نابجا به محتوای ایدئولوژیکِ مذهبی یا سیاسی مورد نظر منتقد است و به صور مختلف در نحله ­های نقد ادبی خودنمایی می‌کند.
 
کلیدواژه‌ها

آرین پور، یحیی . (1374). از نیما تا روزگار ما. تهران: زوار.
احمدی، بابک . (1370). ساختار وتأویل متن. تهران: نشر مرکز.
اخوت، احمد . (1371). نشانه‌شناسی مطایبه. اصفهان: نشر فردا.
الیوت، تی.اس . (1375). برگزیده آثار و قلمرو نقد ادبی. ترجمه سید محمد دامادی. تهران: علمی.
امن‌خانی، عیسی . (1398). نقد ادبی ایدئولوژیک. تهران: انتشارات خاموش.
انوشه، مزدک . (1381). مقاله «محاکات». فرهنگنامه ادبی. به سرپرستی حسن انوشه تهران: سازمان انتشارات وزارت ارشاد.
ایبرامز، ام، اچ، جفری گالت هرفم . (1387). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمه سعید سبزیان. تهران: انتشارات رهنما.
ایگلتون، تری . (1386). پیش درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
بشردوست، مجتبی . (1390). موج و مرجان، رویکردهای نقد ادبی در جهان جدید و سرگذشت نقد ادبی در ایران. تهران: سروش.
برتنس، یوهانس . (1387). مبانی نظریة ادبی. ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: نشر ماهی.
برتنز، یوهانس ویلم . (1382). نظریه ادبی. برگردان فرزان سجودی. تهران: آهنگ فردا.
برسلر، چارلز . (1386). درآمدی بر نظریه‌ها و روش نقد ادبی. ترجمه مصطفی عابدینی فرد. تهران: نیلوفر.
بشیریه، حسین . (1382). آموزش دانش سیاسی، مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی. تهران: نگاه معاصر.
بنت، ا ندرو، رویل، نیکلاس . (1388). مقدمه‌ای بر ادبیات و نقد و نظریه. ترجمه احمد تمیم‌داری. تهران: معاونت فرهنگی اجتماعی وزارت علوم.
پارسی نژاد، ایرج . (1388). احسان طبری و نقد ادبی. تهران: علمی.
تایسن، لیس . (1387). نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ترجمه مازیار حسین زاده، فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز، حکایت قلم نوین.
حق‌شناس، علی‌محمد و دیگران . (1384). فرهنگ ‌معاصر هزاره. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
خرمی، محمدمهدی . (1382). نقد و استقلال ادبی. تهران: ویستار.
داد، سیما . (1387). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: انتشارات مروارید.
داناگان، آلن . (1385). «جبر در تاریخ» در مجموعه مقالات فرهنگ تاریخ اندیشه‌ها. ویراستار فیلیپ پی واینز. ترجمه گروه مترجمان. تهران: انتشارات سعاد.
دیچز، دیوید . (1379). شیوه‌های نقد ادبی. ترجمه محمدتقی صدقیانی، غلامحسین یوسفی. تهران: علمی
ریما مکاریک، ایرنا . (1385). دانشنامه نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمه محمد نبوی؛ مهران مهاجر. تهران: آگه.
سیاح، فاطمه . (1383). نقد و سیاحت. به کوشش محمد گلبن. تهران: قطره.
سید حسینی، رضا . (1387). مکتب‌های ادبی. تهران: نگاه.
شمیسا، سیروس . (1383). نقد ادبی. تهران: فردوس.
فالک، جولیا اس . (1377). زبان‌شناسی و زبان. ترجمه خسرو غلامعلی زاده. مشهد: آستان قدس رضوی.
-فتوحی رودمعجنی، محمود . (1390). سبک‌شناسی، نظریه‌ها، رویکردهاوروش‌ها. تهران: سخن.
فکوهی، ناصر . (1392). انسان شناسی هنر، زیبایی، قدرت، اساطیر. تهران: ثالث.
قره‌باغی، علی‌اصغر . (1388). هنر نقد هنری. تهران: سوره مهر.
کلیگز، مری . (1388). درسنامه نظریه ادبی. ترجمه جلال سخنوری، الهه دهنوی، سعید سبزیان. تهران: اختران.
گلدمن، لوسین . (1376). جامعه‌شناسی ادبیات (دفاع از جامعه‌شناسی رمان). ترجمه محمد جعفر پوینده. تهران: نشر چشمه.
مقدادی، بهرام . (1378). فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی، از افلاطون تا عصرحاضر. تهران: فکر روز.
میرصادقی، (ذوالقدر) میمنت . (1376). واژه‌نامه هنر شاعری. تهران: مهناز.
نامورمطلق، بهمن . (1393). اسطوره واسطوره شناسی نزد نورتروپ فرای از کالبد شناسی ‌نقد تا رمز کل. تبریز: موغام.
هدایت، صادق . (1342). زنده‌به‌گور. تهران: بی‌نا.
هنفلینگ، اسوالد . (1392). چیستی هنر. ترجمه علی رامین. تهران: هرمس.
هی‌وود، اندرو . (1379). درآمدی بر ایدئولوژی سیاسی. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی. تهران: وزارت امور خارجه.
Axel Stähler. (2009). Writing Fundamentalism,Cambridge Scholars Publis -hing,
Borgatta,Edgar (Editor-in Chief). (2009). Encyclopedia Sociology, Macmillan Reference USA an imprint of The Gale Group, 1633 Broadway.
Pesso-Miquel, C, Stierstorfer, K. (2007). Fundamentalism and Literature, Palgrave Macmillan, New York.
Hassan, Ihab. (2008). "Fundamentalism and Literature." The Georgia Review 62, no. 1: 16-29.
http://www.jstor.org/stable/41402956.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1397
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1398