جُستارهای نوین ادبی

جُستارهای نوین ادبی

ردیابی مقوله‌های آیین نگارش و درست‌نویسی در دانش‌های بلاغی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
چکیده
در هر زبانی مجموعه‌ای از اصول و قواعد برای درست‌نویسی وجود دارد که در سطوح مختلف برای واژه‌گزینی، واژه‌سازی و جمله‌بندی‌ها تنظیم شده است. این قواعد باتوجه‌به ماهیت زبان‌های مختلف شناور است و کاملاً متناسب با ویژگی‌های هر زبانی تدوین می‌شود. در مواجهه با این قواعد سؤالی که به ذهن متبادر می‌شود، تأمل در پیشینه و سابقة این قواعد در دانش‌های ادبی گذشته است. با تأمل در این دانش‌ها مشخص می‌شود اصولی که برای فصیح و بلیغ بودن کلام در بلاغت سنتی مطرح می‌شود، ازنظر ماهیت بیشترین سنخیت و تناسب را با اصول و قواعد نگارشی دارد. در پژوهش حاضر با پرداختن به این مسئله، مشخص شد این مباحث ذیل تعریف فصاحت و بلاغت و به صورت خاص در مبحث عیوب فصاحت و بعضی از مباحث علم معانی قابل بحث است و حتی با عنایت به اصول بلاغی می‌توان الگو و مبنای دقیق‌تری برای قواعد نگارش طراحی کرد.
کلیدواژه‌ها

آقاحسینی، حسین؛ میرباقری فرد، سیدعلی‌اصغر. (بهار 1387). «نقد و تحلیل مقدمه کتاب‌های بلاغی (فصاحت کلمه)». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان. ش 23. صص 1-18.
اصول و ضوابط واژه‌گزینی. (1388). مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی. ویرایش سوم.
باطنی، محمدرضا. (1377). نگاهی تازه به دستور زبان فارسی. چ 7. تهران: آگه.
تفتازانی، سعدالدین مسعود بن عمر. (1383). مختصرالمعانی. چ 8. قم: دارالفکر.
‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تقوی، سیدنصراله. (1363). هنجار گفتار. چ 2. اصفهان: فرهنگسرای اصفهان.
جاحظ، ابی‌‌عثمان. (1998م.). البیان ‌‌و‌‌التبیین. حققه و شرحه حسن السندوبی. بیروت: دارالفکر.
حجتی‌زاده، راضیه. (1394). «بوطیقای کاربردشناختی شباهت‌ها و تفاوت‌های علم معانی (بلاغت) و نظریۀ کاربردشناسی زبانی». فصلنامه مطالعات نظریه و انواع ادبی. دانشکده ادبیات دانشگاه حکیم سبزواری. سال 1. ش 1. صص 91-115.
خطیب قزوینی، جلال‌‌الدین. (1405ه.). الإیضاح. قم: دارالکتاب الإسلامی.
. (1350ه). التلخیص. الطبعه‌‌الثانی. ضبط و شرح عبدالرحمن البرقوقی. دارالفکرالعربی.
خفاجی، ابن‌‌سنان. (1953م.). سرّالفصاحه. صححه و علق علیه: عبدالمتعال الصعیدی. مصر: مکتبه و مطبعه محمدعلی صبیح و اولاده.
ذوالفقاری، حسن. (1398). آموزش ویراستاری و درست‌نویسی. چ 4. تهران: علم.
. (1395). آیین نگارش و ویرایش. تهران: فاطمی.
روستایی، حسین. (پاییز 1392). «فصاحت کلام از منظر بلاغت فارسی و عربی (نگاهی انتقادی به دو مقوله «تنافرکلام» و «تتابع اضافات»)». لسان مبین. دورۀ 5. ش 13. صص 40-57.
سارلی، ناصرقلی. (زمستان 1390). «بازاندیشی چهارچوب نظری فصاحت». نقدادبی. سال 4. ش 14. ص 31-50
. (1387). زبان فارسی معیار. تهران: هرمس.
سیدان، الهام. (1397). «کاربست الگوی فصاحت کلمه در فرایند واژه‌گزینی در نگارش». فنون ادبی. سال 10. شماره 3 (پیاپی 24). صص 1-16.
سیدی، سیدحسین. (بهار 1378). «نقد مبانی فصاحت (رویکرد زبان‌شناختی)». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد. ش 160. صص 125-136.
سمیعی (گیلانی)، احمد. (1389). نگارش و ویرایش. ویراست دوم. چ 11. تهران: سمت.
سید قاسم، لیلا. (1396). بلاغت ساختارهای نحوی در تاریخ بیهقی. تهران: هرمس.
شمیسا، سیروس .(1386). معانی. ویراست دوم.تهران: میترا.
صدقی، حامد و همکاران. (1391). «رابطه علم معانی با سبک‌شناسی». لسان مبین. سال سوم. دوره جدید. ش 8. صص 159‑177.
صلح‌جو، علی. (1398). نکته‌های ویرایش. ویراست دوم. چ 6. تهران: مرکز.
عبدالقادر حسین. (1405ه.). فن‌‌البلاغه. الطبعه الثانیه. عالم‌‌الکتب.
عسکری، ابی‌‌هلال. (1371ه). الصناعتین. تحقیق علی محمدالبجاوی. محمدابوالفضل ابراهیم. دارالاحیاء الکتب‌‌العربیه.
فرشیدورد، خسرو. (1387). مسئله درست و غلط، نگارش و پژوهش در زبان فارسی. تهران: سخن.
القیروانی، ابن‌‌رشیق. (1424ه). العمده. تحقیق دکتر عبدالحمید هندوانی. صیدا. بیروت: المکبته العصریه.
میرعمادی، سیدعلی. (1379). مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی. تهران: دانشگاه علامه.
محمدی‌فر، محمدرضا. (1386). شیوه‌نامه ویرایش؛ نقطه‌گذاری. چ 4. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
میهنی، محمدبن عبدالخالق. (1389). آیین دبیری. تهران: نشر دانشگاهی.
ناتل خانلری، پرویز. (1377). تاریخ زبان فارسی. چ 6. تهران: فردوس.
نیکوبخت، ناصر. (1395). مبانی درست‌نویسی زبان فارسی معیار. چ 5. تهران: چشمه.
وحیدیان کامیار، تقی. (1384). «آیا پاسخ موسی کلام بلاغی است؟». نامه فرهنگستان. سال 7. ش 2 (پیاپی 26). صص 46-58.
هاشمی، احمد. (1383). جواهرالبلاغه. قم: انتشارات اسماعیلیان.
همایی، جلال‌‌الدین. (1373). معانی و بیان. چ 2. به کوشش ماهدخت‌بانو همایی. تهران: نشر هما.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 23 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1399