نامة منظوم/ شعرنامه (ردیابی و نقد و تحلیل نامه‌های منظوم از آغاز شعر فارسی تا پایان قرن نهم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی.

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان دانشجوی دکتری

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

10.22067/jls.2022.76147.1284

چکیده

«نامۀ منظوم» که با نام‌های «شعرنامه»، «مکاتبات منظوم» و «مراسلات نظمی» نیز خوانده شده است، یکی از گونه‌های ادبی ناشناخته‌ای است که از ابتدای شعر فارسی نمونه‌های فراوانی از آن را در متون نظم و نثر می‌توان یافت. نامه‌های منظوم زیرگونه‌های دیگری چون: «تقاضانامه»، «معذرت‌نامه»، «تعزیت‌نامه»، «عنایت‌نامه»، «استغاثت‌نامه»، «شعرِ شکر»، «استمالت‌نامه» نیز دارد که در سراسر ادبیات فارسی پراکنده‌اند. در این پژوهش بر اساس مجموعه‌ای از نامه‌های منظوم که با در نظر داشتن قرینه‌هایی از لابه‌لای دیوان‌ها، تذکره‌ها و متون تاریخی فراهم آمده است، اغراض اصلی از سرایش شعرنامه‌ها چون تقاضا، مدح، سپاس، هجو، تهنیت و تسلیت به مخاطب، بیان شده است و سپس عناصر ساختاری و محتوایی نامه‌های منظوم که به اقتضای مطلب و با توجه به شرایط خاص، صورت‌های گوناگون به خود گرفته و قالب‌های گوناگون یافته است، نقد و تحلیل شده‌اند. یکی از وجوه اهمّیت این پژوهش معرفی گونۀ ادبیِ بسیار وسیعی است که در ضمن آن از یک سو می‌توان تمایزات و تشابهات زیرگونه‌های آن را برجسته کرد و از سوی دیگر مناسبات طبقات مختلف اجتماعی را که نامۀ منظوم را ابزاری برای ایجاد ارتباط در بین خود برگزیده بودند، نشان داد و از منظری تازه به این بخش از شعر فارسی نگریست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Verse Letter/Shernameh (Tracing, Analyzing and Criticizing Poetic Letters from the Beginning of Persian Poetry to the End of 9th Century)

نویسندگان [English]

  • Elham Mostajeran 1
  • aliakbar ahmadidarani 2
1 دانشجوی دورۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature. University of Isfahan
چکیده [English]

Verse epistle, also known as verse letter, versified correspondence, and metrical messages, is an obscure literary genre with many examples in poetic and prose texts dates back to the beginning of Persian poetry. The genre has other subgenres such as the "request letter" (Taghazanameh), "apology letter", "condolence letter", "affection letter", "supplication letter", "gratitude poem", and "conciliation letter" in Persian literature. This research identified the main motivations behind composing the letters, including requests, praise, gratitude, satire, congratulating, and consoling the audience. It does so by scrutinizing a series of poetic letters gathered from Divans, Tadhkirahs (Arabic for memorandum or biography) and historical texts based on a set of criteria. The study then analyzed the structure and content elements of poetic letter that have taken numerous forms in different conditions. The study contributes to the literature by introducing a vastly extensive literary genre. Studying this genre allows one to foreground the similarities and differences among its subgenres. On the other hand, it enables researchers to shed new light on the relations among different social classes that had chosen the verse letters as a means of communication, thus looking at Persian literature from a fresh perspective.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Verse Letter
  • Versified Correspondence
  • Poetic Messages
  • Literary Genre
CAPTCHA Image